Studieschuld aflossen? Waarom zou je?

Een studieschuld heeft impact op meerdere gebieden in ons leven. Niet alleen financieel, maar zeker ook het emotionele aspect van een studieschuld mag niet worden onderschat. Dat bleek ook toen ik laatst voor twee klanten (beiden alleenstaand en eind twintig) een financiële planning maakte. Ook daar kwam de studieschuld ter sprake. Waarom een studieschuld aflossen? Wat is verstandig? Is het slim de hele looptijd te gebruiken of kun je een schuld het best zo snel mogelijk aflossen? Onderwerpen die ook aan bod kwamen in die gesprekken.

Het antwoord op de vraag of je studieschuld aflossen slim is, zal je niet verrassen: dat hangt af van vele factoren. In dit blog bespreek ik verschillende aspecten waarbij je kunt kijken of studieschuld aflossen voor jou het meest handig is.

Studieschuld wordt vaak gezien als een goede lening

Over het algemeen wordt gezegd dat een DUO-lening de goedkoopste lening met de laagste rente is. Ja, dat klopt voor nu. Maar aan de andere kant wordt een studielening vaak pas na vele jaren afgelost. Hierdoor kan het bedrag aan rente toch flink oplopen. Hoewel de lening de laatste jaren geen rente kende, is de kans groot met de oplopende rente van dit moment dat er een keer een brief van DUO in de bus valt met de mededeling dat je rente moet gaan betalen.

Als financieel planners maken wij onderscheid tussen een goede lening en een slechte lening. Het geld van een goede lening gebruik je als een investering die je later terugverdient. En een slechte lening is een dure verplichting waar geen bezitting tegenover staat die een keer geld kan opleveren. Dit laatste geldt bijvoorbeeld bij een lenig voor een auto die al in waarde is gedaald zodra je de garage uit rijdt. Een goede lening is bijvoorbeeld een hypotheek, daar staat immers een eigen woning tegenover. Maar ook een studielening, waarbij je investeert in jezelf, kan onder deze categorie geschaard worden. Immers de investering in jezelf is de beste investering die je kunt doen. Later heb je profijt, want die investering leidt tot toekomstige opbrengsten in de vorm van salaris of winst in een onderneming.

Gemiddelde studieschuld van duizenden euro’s

Begin 2021 hebben ruim 1,6 miljoen mensen in Nederland een studieschuld. De gemiddelde schuld bedraagt € 15.200, maar doordat meer studenten een studieschuld opbouwen, neemt het totaal toe. Dat blijkt uit gegevens van het CBS dat zij publiceerde in een artikel.

 

studieschuld

Meer geldzorgen

Mensen met een studieschuld maken zich daar steeds meer zorgen om, concludeert onderzoek van het Nibud. Ze hebben het idee dat ze met een (financiële) achterstand aan hun carrière beginnen. Ook veel ouders die ik spreek herkennen dat bij hun kinderen en willen het liefst dat kinderen zo zorgeloos mogelijk aan hun werkzame leven beginnen. Ouders stellen vaak de vraag: hoe kunnen wij vermogen opbouwen om onze kinderen te ondersteunen. Ook over dit onderwerp schreven we in het verleden als eens een blog. Ook vragen veel studenten zich af of ze ooit een huis kunnen kopen. Deze vraag komt niet alleen voort uit de studieschuld. Ook de gemiddelde koopprijs van een woning draagt daaraan bij. Het kan een strategie zijn om je studieschuld versneld af te lossen, zodat je alle mogelijkheden optimaal openhoudt, maar vooral zoals het je gemoedsrust geeft. Wellicht kunnen je ouders je helpen door een beloning in de vorm van een schenking. In 2022 kan dat eenmalig (lifetime) voor € 27.231 zonder schenkbelasting te betalen zolang je jonger dan 40 jaar bent. Het bestedingsdoel is vrij.

Psychische aspecten en emotie

Een studieschuld is in de basis natuurlijk financieel van aard. Maar we moeten een belangrijk aspect niet uit het oog verliezen. Steeds meer mensen maken zich wel eens zorgen over geld, en specifiek blijkt dat veel mensen zich zorgen maken om hun studieschuld. Dat hebben we hiervoor ook benoemd en blijkt uit onderzoek van Nibud: “Studenten in het hoger onderwijs zijn sinds de invoering van het leenstelsel in 2015 financieel afhankelijker geworden van hun ouders. Dat blijkt uit het Studentenonderzoek 2021 van het Nibud. Ook maken zij zich zorgen over hun studieschuld en proberen ze een lening te vermijden.”

Een schuld voelt niet prettig en als we dan ook nog geconfronteerd worden met de relevantie van die schuld voor het aankopen van een woning, dan voelt niet prettig. En ja, een hypotheek is ook een schuld, maar dat voelt totaal anders. Daar staat een woning tegenover die meer waard is dan de hypotheek die erop zit. Bovendien is het tastbaar. Geld en gevoel hebben veel met elkaar te maken. Dat blijkt ook telkens weer bij gesprekken die ik voer met mensen die we mogen helpen bij hun financiële planning. Tijdens de tweedaagse masterclass “Je geld of Je leven” gaan we daar uitgebreid op in.

Snel je studieschuld aflossen

Sneller dan van DUO moet je studieschuld aflossen is verstandig, zou je misschien denken. Een studieschuld kan wel degelijk financiële impact hebben. Op het krijgen van een hypotheek bijvoorbeeld. Maar is het wel verstandig om je studieschuld versneld af te lossen? Of kun je slimmer met je geld om gaan. Veel is afhankelijk van je persoonlijke voorkeuren en toekomstige wensen.

Studielening: alleen aflossing, geen rente

Veel mensen zeggen dat een studielening ‘de meest gunstige lening’ is die je ooit gaat krijgen. En dat klopt, want de afgelopen jaren was de rente 0%, dus in dat opzicht is de lening inderdaad gunstig. Je betaalt nu alleen de aflossing en geen rente.

Rente op een studieschuld in de toekomst

Het rentepercentage wordt steeds voor vijf jaar vastgesteld. Het is dus geen garantie voor de toekomst dat je nooit rente betaalt over je studieschuld. Met de stijgende inflatie is het niet ondenkbaar dat de rente gaat stijgen. Dan wordt er op termijn ook weer rente geheven op een studielening. Het is dus geen zekerheid dat je nooit rente over een studielening betaalt. Moet je rente gaan betalen, dan ontstaat een nieuwe situatie waarbij is ineens een stuk minder gunstig is om een studieschuld te hebben Je studieschuld aflossen is dan misschien zo gek nog niet. Door elke maand een extra bedrag af te lossen, ben je dan sneller van je studieschuld af. Ik was 40 jaar toen mijn studieschuld was afgelost en eerlijk, de laatste betaling voelde echt super!

Aflossen studieschuld

Heb jij een studieschuld en ben je benieuwd hoe je die gaat terugbetalen? Met de rekenhulp van DUO krijg je een indicatie hoeveel je per maand moet aflossen. Je hebt daar vanaf het moment dat je afgestudeerd bent (maximaal) 15 jaar of 35 jaar (de verschillende mogelijke aflosperioden) de tijd voor. Welke periode voor jou geldt, is afhankelijk wanneer je bent begonnen met studeren. Tussentijds kun je eenmalig een pauze van maximaal vijf jaar inlassen.

Aanloopfase

Als je studiefinanciering is gestopt, begint op 1 januari van het volgende jaar de aanloopfase en duurt twee jaar. In die eerste twee jaar hoef je niets terug te betalen. Dit mag natuurlijk wel. De rente (als je die moet betalen) loopt in deze fase wel door. Na deze periode begint de aflosfase. Een maandelijkse aflossing is vanaf dan verplicht. De hoogte van de aflossing is afhankelijk van je draagkracht, dus hoeveel je kunt betalen volgens de rekenregels van DUO.

De regels bij aflossen van je studieschuld

Er zijn drie verschillende soorten terugbetalingsregels. Afhankelijk van de periode waarin de studiefinanciering werd betaald, gelden de volgende regels (in het kort):

Vóór 2012

  • Je lost in 15 jaar je studieschuld af.
  • Het is mogelijk een verlaging van het maandbedrag aanvragen. Je kunt ervoor kiezen het inkomen van je partner te laten meetellen voor de berekening van je draagkracht, maar dat hoeft niet. Doe je dit wel, dan is de aflossing hoger.
  • Je inkomen wordt in schijven ingedeeld; bij elke extra schijf hoort een hoger percentage draagkracht en dus een hogere aflossing.

Vanaf 2012 tot 2018

  • In maximaal 15 jaar los je de studieschuld af.
  • Er wordt standaard rekening gehouden met je draagkracht.
  • Het inkomen van je partner telt altijd mee bij de berekening hoeveel je kunt aflossen.
  • Je hoeft nooit meer dan 12% van je inkomen boven de draagkrachtvrije voet te betalen voor de aflossing van de studieschuld. De draagkrachtvrije voet is een percentage van het minimumloon en is afhankelijk van je persoonlijke situatie. Ben je alleenstaand zonder kinderen, dan is de draagkrachtvrije voet 84% van het minimumloon. In alle andere gevallen is het 120%.

Vanaf 2018

  • In maximaal 35 jaar los je de studieschuld af.
  • Er wordt standaard rekening gehouden met je draagkracht.
  • Het inkomen van je partner telt altijd mee bij de berekening van je draagkracht.
  • Je hoeft nooit meer dan 4% van je inkomen boven de draagkrachtvrije voet te betalen. De draagkrachtvrije voet is een percentage van het minimumloon en is afhankelijk van je persoonlijke situatie. Ben je alleenstaand zonder kinderen, dan is de draagkrachtvrije voet 100% van het minimumloon. In alle andere gevallen is het 143%.

De terugbetalingsregels vind je ook op de website van DUO.

Studieschuld omzetten in een gift

Als je je diploma binnen de afgesproken termijn haalt, wordt (een deel) van je studieschuld omgezet in een gift. Bij het nieuwe stelsel kunnen de aanvullende beurs en het studentenreisproduct worden omgezet in een gift. Daarvoor moet je binnen 10 jaar je diploma hebben behaald. Het aantal jaren dat wordt omgezet in een gift hangt af van de waarde van je diploma. Het behalen van je diploma wordt automatisch doorgegeven aan DUO. Het deel van jouw studieschuld dat wordt omgezet in een gift, wordt in de maand januari in het daaropvolgende jaar ingevoerd.

Aflossen studieschuld is onverstandig als je weinig over houdt

Als je een hoge studieschuld en een laag inkomen hebt, bijvoorbeeld omdat je net bent begonnen met werken, is je studieschuld versneld aflossen meestal niet aan te raden. En natuurlijk gaat het niet alleen om inkomen, maar vooral om wat je daarvan overhoudt. Als je thuis woont, heb je minder vaste lasten dan de situatie dat je zelf een woning huurt of hebt gekocht. Het is allereerst natuurlijk belangrijk om je maandelijkse lasten te kunnen betalen. Daarnaast heb je een financiële buffer nodig om onvoorziene kosten op te vangen. Maar denk ook aan bepaalde spaardoelen waar je aan wil werken, zoals de studie van je kind. Pas als je echt geld over houdt, kun je overwegen om je studieschuld versneld af te lossen.

Geen haast met terugbetalen studieschuld

Een lage rente en maximaal 35 jaar om je studieschuld af te betalen, dat is toch best te overzien? Zeker de eerste jaren na je studie is haast maken met aflossen niet (altijd) nodig. Als je in latere jaren meer verdient en meer overhoudt, dan wil je daar ook een beetje van genieten. Je leeft ook nu, iets wat veel mensen vergeten. Je wilt niet weten hoe vaak ik hoor: ooit ga ik dit of dat doen. Maar wie zegt dat ‘ooit’ ook komt voor jou?

Als blijkt dat je nog een restschuld hebt nadat de aflosfase is afgelopen, dan wordt de restschuld kwijtgescholden. Verder is het goed om te weten dat bij overlijden de studieschuld niet verhaald op nabestaanden. Ook dan wordt de schuld kwijtgescholden. En bij ziekte kan kan DUO de studieschuld kwijtschelden in uitzonderlijke situaties. Neem hiervoor contact met hen op. De conclusie is dat aflossen dus niet altijd loont. Maak er wel een plan voor, want ik weet uit ervaring hoe fijn het is om er vanaf te zijn.

Studieschuld versneld aflossen… of beleggen

Naast het terugbetalen van de lening, kun je mogelijk ook starten met het opbouwen van vermogen door te gaan beleggen. En nee, ik zeg het maar alvast: dat is niet handelen op de beurs om snel rijk te worden. In onze samenleving moet je steeds meer voor je zelf zorgen, ook op financieel gebied. Door je geld te beleggen, is de kans groter dat je vermogen toeneemt dan bij sparen. Op de lange termijn is het waarschijnlijk dat je meer rendement op je geld hebt, in vergelijking met het snel af lossen van je studieschuld. Beleggen brengt natuurlijk ook risico’s met zich mee. Het is goed dat je je daar wel bewust van bent én dat je van beleggen geen slapeloze nachten krijgt. In het e-book over beleggen lees je hierover meer. Beleg alleen met geld wat je op korte termijn niet nodig hebt en voor lange termijn essentieel is om je levensdoelen te realiseren. Hoe eerder je financiële vrijheid kunt ervaren, hoe fijner dat is.

Studieschuld en hypotheek

We hebben het hiervoor al een paar keer benoemd. Wat als belangrijk wordt ervaren, is de angst dat je geen of een lagere hypotheek kunt krijgen als je nog een studieschuld hebt. Daar maken veel jongeren zich druk om. En ja, de studieschuld wordt meegenomen bij de aanvraag van een hypotheek.

Inkomenstoets

Bij het aanvragen van een hypotheek doet de hypotheekverstrekker een zogeheten ‘inkomens-lasten-toets’. Hierbij wordt gekeken naar hoeveel je mag lenen ten opzichte van je inkomen, zodat je de maandlasten ook kunt dragen. De hypotheekverstrekker kijkt naar BKR geregistreerde leningen, maar ook naar je studieschuld bij DUO.

Sinds oktober 2021 kunnen geldverstrekkers via een systeem nagaan of je een studieschuld hebt. Je moet de hypotheekverstrekker wel toestemming geven om dit systeem te raadplegen. In de praktijk heb je weinig keuze, want zonder toestemming zal een hypotheekverstrekker niet bereid zijn je de lening te verstrekken. Hypotheekverstrekkers zijn er ook bij gebaat, net als jij, dat je netjes aan je maandelijkse verplichtingen kunt voldoen. Ook kan verzwijging van een studieschuld gevolg hebben als je beroep doet op het waarborgfonds van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Als je bij de verkoop van je huis minder ontvangt dan dat nodig is om je hypotheek af te lossen, dan kan de NHG je restschuld kwijtschelden. Door verzwijging die aan het licht komt, heb je hier dan geen recht meer op.

Samengevat

Hoeveel minder je kunt lenen, hangt dus af drie dingen:

  • Van de hoogte van je studieschuld,
  • Van je inkomen en
  • Onder welk leenstelsel je studieschuld valt: het oude of het nieuwe leenstelsel. Daar gelden namelijk andere regels voor.

Dus: is je studieschuld aflossen slim?

Zoals ik in het begin al opmerkte: dat hangt er vanaf. Hoe dan ook dien je natuurlijk vroeg of laat je studieschuld netjes af te lossen. Daarnaast valt er, zeker als de rente stijgt, wat voor te zeggen om sneller dan de vastgestelde aflosperiode van je studieschuld af te zijn. En al helemaal als je door je studieschuld net niet uitkomt met het verkrijgen van een hypotheek. Wil je je studieschuld niet versneld aflossen? Dan kun je ervoor kiezen om met (een deel van je) geld dat je over hebt te beleggen. Mits je daar wel lekker bij slaapt. Rationeel gezien groeit je vermogen sneller als je gaat beleggen, zolang je rendement hoger is dan de rente van je studielening.

Wil je eens verder van gedachten wisselen? Neem gerust contact op voor het maken van een afspraak.

Beleggen in oorlogstijd

Alle ogen in de wereld zijn momenteel gericht op de oorlog in Oekraïne. Ook de financiële markten zijn in de ban van de Russische invasie. De verschrikkelijke oorlog in Oekraïne raakt velen. Het staat buiten kijf dat de inwoners van Oekraïne het meest leiden onder deze zinloze inval van Rusland. Veel landen reageren met hulp voor de Oekraïners en sancties tegen Rusland. Ook veel burgers dragen hun steentje bij. Ook mijn buren uit Polen zijn helemaal in de ban van de hulp aan Oekraïne. In dit artikel bespreken we de gevolgen van beleggen in oorlogstijd. Wat moet je weten?

Nederland voor Oekraïne in Maarssen

De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn agressie tegen Oekraïne geëscaleerd. In een duidelijke schending van het internationaal recht en de staakt-het-vuren-akkoorden van Minsk heeft hij de separatistische entiteiten in de Oekraïense regio’s Donetsk en Loehansk als “onafhankelijk” erkend en stuurt hij Russische troepen naar deze regio’s en de rest van Oekraïne. Hij stuurt nu aan op demilitarisatie van het land. En volgens een aantal experts stuurt hij aan op herstel van de oude Sovjet-Unie. Het Westen heeft gereageerd met sancties en waarschijnlijk volgens nog wel zwaardere maatregelen.

Onrust op de beurs

De Russische inval in Oekraïne op 24 februari heeft de financiële markten verrast en dit heeft de afgelopen dagen geresulteerd in heftige koersbewegingen. Na anderhalve week oorlogsvoering valt moeilijk in te schatten hoe dit zich de komende tijd zal ontwikkelen.De oorlog zorgt voor onrust bij beleggers. Financiële markten hebben altijd moeite om geopolitieke risico’s te waarderen omdat ze de neiging hebben om het meest zwartgallige scenario in te prijzen. Negen van de tien keer leidt het echter niet tot een nachtmerriescenario. Dat neemt niet weg dat beurshandelaren het liefst rust hebben, zodat zij hun strategie kunnen bepalen.

Wat moet je doen als belegger in tijden waar oorlog nu dagelijks het nieuws beheerst? Je kunt geen talkshow bekijken, allemaal gaan ze over de oorlog: M, Op 1, Jinek, WNL op zondag en Buitenhof. Om deze vraag te beantwoorden kijken we naar eerdere heftige en min of meer vergelijkbare gebeurtenissen en de impact daarvan op de beurzen.

beleggingen beurs rusland

Vaak snel herstel van de beurs

Ook in het verleden hebben verschillende heftige gebeurtenissen geleid tot onzekere beurzen. Dit zijn er slechts een paar:

Beursdaling in oorlogstijd

Al deze gebeurtenissen hebben geweld als gemene deler en in alle gevallen ging het om onrust tussen idealen, geloven of denkrichtingen. De historie leert ons dat financiële markten gemiddeld genomen vrij snel herstellen van gewapende conflicten en grote aanslagen, maar bij oorlogen duurt dit gemiddeld wat langer. De gevreesde ‘bear-markt’ (langdurig dalende beurzen) is er vaak niet, hoewel we daar op het moment van schrijven wel dichtbij zittten, en de beurzen worden weer ‘bullish’ (stijgende beurzen). Dat wil overigens niet zeggen dat het ook nu gebeurt met de oorlog in Oekraïne. Gegeven het al decennialang fungeren van Oekraïne als bufferstaat tussen het Westen en Rusland, lijkt het erop dat het conflict pas zal eindigen op het moment dat deze rol wordt hersteld. Want ook hier geldt natuurlijk de bekende regel, maar geeft wel houvast: resultaten uit het verleden ……… en de rest ken je vast.

Het grootste gevaar bij beleggen is emotie

Het grote gevaar van de oorlog voor de belegger lijkt niet zo zeer de oorlog zelf te zijn. Maar dat is de paniek die zorgt voor bepaalde emotionele beslissingen van de mensen. Waar het in Oekraïne voor de inwoners nu levensgevaarlijk is, verandert er bij ons voorlopig nog weinig in ons leven (behalve dat we zien dat prijzen van bijvoorbeeld gas en benzine hard stijgen en dat de inflatie veel hoger is dan het gemiddelde). Moet de Russische beer jou als belegger bang maken? Waar de Oekraïners fel tegenstand bieden aan de bezetters van hun land, is het slim om als belegger weerstand te bieden tegen je emotie. Koersen dalen, want handelaren stappen massaal uit en gaan een poosje cash om tijdig in te stappen en ook veel particulieren verkopen doordat ze zich laten leiden door emoties.

Wat moet je nu doen?

De vraag die nu rijst is: moet je iets veranderen aan je strategisch financieel plan waar je financiële situatie is beschreven? Als je persoonlijke situatie niet verandert, waarom zou je dan wel iets veranderen aan je strategie, aan je financiële planning?

Beleggen doe je bij ons altijd vanuit een financieel plan. Daarin hebben we een lange termijn strategie beschreven. Want beleggen zonder plan, is als cappuccino zonder melk. Het klopt niet. Het plan is gemaakt voor de toekomst en houdt rekening met stijgingen en dalingen op de beurzen. Dit is namelijk van alle tijden. Hieronder zie je een afbeelding met allerlei gebeurtenissen van de laatste decennia en hoe de beurs daarop reageerde. Bijvoorbeeld: de terroristische aanslag op 11 september. En recenter: de gevolgen van de coronapandemie op de beurs. Het valt op dat na heftige dalingen de beurzen snel herstelden. Kortom: om een goed resultaat te bereiken is rust belangrijk. Zorg altijd voor een solide buffer voor onvoorziene tegenvallers op de spaarrekening. Het geld dat je belegt heb je dan niet nodig op de korte termijn.

Gebeurtenissen in de wereld en beleggen

Om te bepalen of je wél iets moet doen, beantwoord dan de volgende vragen voor jezelf:

  1. Heb je nu onverwacht geld nodig?
  2. Is er een grote financiële tegenvaller?
  3. Heb je je beleggingsdoelstelling bereikt?

Is het antwoord drie keer “nee”? Dan ben je oké. Je zit dus goed en je hoeft niks aan je beleggingsstrategie of je financieel plan te veranderen. Bij onze jaarupdate financiële planning bekijken we of je op koers zit om doelstellingen te realiseren en kunnen we samen bijsturen als dat nodig is.

Impact van crisis op korte en langere termijn

Een crisis maakt onrustig. Het raakt aan onze emotie en onze natuurlijk gedrag kent drie keuzes: vechten, vluchten of bevriezen. Vechten kunnen we niet in de situaties van crisis, het liefst rennen we hard weg en stil blijven zitten voelt erg onnatuurlijk. Maar als we rationeel kijken, dan kunnen we in zijn algemeenheid de impact van een crisis op korte en langere termijn als volgt beschouwen:

Impact op korte termijn (1 tot 2 maanden)

Op korte termijn zien we de volgende bewegingen:

  • Het afbouwen van risico in financiële markten door onzekerheid, gevolgd door een herstel zodra de situatie duidelijker wordt.
  • Tijdelijke tegenslag voor Europese ondernemers- en consumentenvertrouwen.
  • De economie krijgt klappen. Het herstel van economische groei vertraagt en de vraag is of we een recessie krijgen.
  • Enige verdere stijging van de energie-inflatie. De energietransitie heeft onverminderd aandacht.
  • ECB en FED zullen voorzichtiger te werk gaan tijdens hun vergaderingen om eventuele renteverhogingen aan te kondigen.
  • Politieke schok in wereld. Regeringen bereiden zich voor op een andere kijk op de wereld.

Impact op middellange termijn (3-12 maanden)

Op middellange termijn zien we over het algemeen de volgende trends bij een crisis:

  • Markten keren meestal terug naar eerdere trends.
  • Economische groei in Europa komt weer op schema voor sterk herstel.
  • Inflatie blijft hoger door hogere energieprijzen.
  • Monetair beleid keert terug naar het pad dat eerder waarschijnlijk leek.
  • Geleidelijk toenemende economische problemen in Rusland als gevolg van de opgelegde sancties.
  • Aanzienlijk sterkere politieke cohesie binnen de EU en de NAVO als reactie op Russische dreiging.

Impact op lange termijn (langer dan een jaar)

Op lange termijn zien we vaak een normalisatie.

  • Geen significante impact op Europese groei.
  • Snellere diversificatie weg van Russische olie en gas. De energietransitie wordt sneller vormgegeven.
  • Meer uitgaven aan hernieuwbare energiebronnen (plus kernenergie).
  • Meer militaire uitgaven in het westen. De budgetten van overheden worden verhoogd naar het afgesproken niveau binnen de NAVO.
  • Geopolitieke impact hangt gedeeltelijk af van Amerikaanse verkiezingen in 2024.
  • Geleidelijke verzwakking van de Russische economie die, net als de Sovjet-Unie voorheen, steeds meer achteropraakt.

Nu we dit weten, laten we dan eens kijken naar tips als je al een beleggingsportefeuille hebt. Of er over nadenkt om te gaan beleggen. Het klinkt misschien gek, maar dit is ook een mooi moment om in te stappen.

5 tips bij beleggen in oorlogstijd

Hoe moet je als belegger omgaan met de situatie in Oekraïne op instabiele beurzen? Hieronder geven we 5 korte tips.

#1: Verkoop niet in paniek al je beleggingen

Een bekende beurswijsheid is: zit stil als je geschoren wordt. Als je bij de kapper niet stil zit, wordt het niks met je nieuwe kapsel. Dat geldt bij beleggen ook. Bij plotselinge gebeurtenissen zoals een oorlog of pandemie herhaalt zich vaak hetzelfde patroon op de beurs: een hevige schrikreactie. Wereldwijd drukken beleggers tegelijk op de verkoopknop bij hun broker waardoor beurskoersen even scherp dalen als het eerste nieuws naar buiten komt. Als de eerste emoties naar verloop van tijd zijn gezakt, keert de rust op de aandelenbeurzen vaak terug en herstellen de koersen zich weer. Dit zagen we hierboven ook al. Laat je daarom niet verleiden om ook in paniek ‘uit de markt te gaan’ door je beleggingen te verkopen.

Het verleden wijst uit dat beleggers zelden gebaat zijn bij overhaaste verkoopbeslissingen. Wie verkoopt na een koersdaling loopt het risico om het daaropvolgende koersherstel mis te lopen. En dan kopen we weer als de koers veel hoger staat. Dan hebben we weer vertrouwen dat het goed komt. Beweeglijkheid en onzekerheid zijn onderdeel van beleggen. Dit is ook de reden waarom je op lange termijn een hoger rendement mag verwachten dan op een spaarrekening. Maar dan moet je wel meegaan in de beweging van de beurs en geen domme dingen doen.

# 2: Bedenk dat je belegt voor de lange termijn

In tijden van onrust is het belangrijk om te beseffen dat je belegt voor de lange termijn. Je hebt goed nagedacht over je doelstellingen en uitgangspunten. En jezelf de vraag gesteld waarom je wilt beleggen, hoe lang je wilt beleggen en met hoeveel geld je wilt beleggen. Het is nu zaak om de rust te bewaren en aan je plan vast te houden. Koersdalingen horen er op korte termijn nu eenmaal bij. Op lange termijn leveren aandelen gemiddeld zo’n 6 tot 7 procent per jaar aan rendement. Hierbij is ook rekening gehouden met negatieve tussentijdse periodes van oorlog en crisissen.

Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Maar het loont om rustig te blijven bij koersdalingen en je blik te focussen op de lange termijn. Resultaten uit de afgelopen 40 jaar laten 30 positieve beursjaren zien en in 10 jaren is het rendement negatief. Wie rustig blijft en zo lang mogelijk in de markt blijft, eventueel bijkoopt na een beursdaling, haalt uiteindelijk het hoogste rendement.

# 3: Profiteer van uitverkoop op de beurs

Beleg je al of beleg je nog niet, dan kun je ook profiteren van de huidige situatie. Beurskoersen staan nu een stuk lager dan aan het begin van het jaar. Je kunt daarom nu goedkoop bijstorten of starten met beleggen.

Mensen met spaargeld die nu nog niet beleggen, laten zich vaak afschrikken door onrust op de beurs. Zij zijn dan geneigd om toch nog even af te wachten met beleggen. Gevoelsmatig lijkt dat verstandig, maar het tegenovergestelde blijkt vaak het geval. Je weet immers niet waar het dieptepunt ligt, maar ook de top kun je niet voorspellen. Beurskoersen staan nu nog laag, maar dat kan snel omslaan als er weer vertrouwen ontstaat. En als particuliere belegger ben je dan altijd te laat. Je kunt de beurs niet timen. Wil je hierover meer lezen? Kijk dan eens naar dit blog over timing op de beurs. Jammer genoeg rennen we met z’n allen naar de Bijenkorf Driedaagse voor de uitverkoop. En als het uitverkoop is op de beurs, rennen we met z’n allen hard weg. Logica is ver te zoeken.

# 4: Spreiding is het toverwoord

Veel beleggers komen tijdens een crisis tot de conclusie dat ze niet goed spreiden. Ze zien portefeuille onevenredig hard dalen. Juist door te spreiden verlaag je het risico dat hoort bij beleggen. Je voorkomt dan bijvoorbeeld één aandeel of één land heel hard geraakt wordt door een crisis of oorlog. Als je een aandeel hebt gekocht, bijvoorbeeld Gazprom, dan zie je een zeer sterke daling. Beleg je in indexfondsen en ETF’s, dan spreid je jouw beleggingen op een goede manier om de risico’s te beperken. Bij de vermogensbeheerders waarmee wij samenwerken wordt alleen in indexfondsen en ETF’s belegd. Op die manier beleg je heel simpel in duizenden verschillende aandelen en obligaties. Zo loop je nooit het risico dat je vermogen in één klap heel hard kan dalen of zelfs kan verdampen.

Beleggingsrisico

#5: Nu mag je even struisvogelen

Elk uur, op elke zender en in elke krant gaat het over het conflict in Oekraïne. Dit, in combinatie met rode cijfers in je beleggingsportefeuille, kan je erg onrustig maken. Dit kan vervolgens leiden tot het nemen van overhaaste en onverstandige beleggingsbeslissingen.

Bij ons gaat een enkele keer de telefoon. Een klant aan de lijn die zich zorgen maakt. Maar de meeste mensen hebben we goed voorbereid op dalingen in hun portefeuille en zij gedragen zich als een struisvogel. Ze kijken niet naar hun portefeuille, houden zich aan de periodieke stortingen en ze weten immers als er iets is dat ze moeten weten, dan komen we in de lucht. En je belegt immers voor een langere periode. Het heeft weinig zin om je ongerust te maken over koersdalingen op korte termijn. Op de lange termijn is het altijd goed gekomen. Laat je niet afleiden door de onrust op de financiële markten!

Kriebelt het nog?

Twijfel je of de belegging nog bij je past of wil je weten wat de gevolgen zijn van dalingen en stijgingen op de beurs? Neem dan gerust contact op door het sturen van een e-mail of bel Sandra op 06-12126281. Je kunt ook op onze website kijken. In het deel Blog vind je meerdere artikelen over beleggen.

Webinar beleggen in oorlogstijd

We werken samen met meerdere vermogensbeheerders. Een van die vermogensbeheerder heeft eind februari een webinar gegeven die we je kunnen aanraden. Kijk het webinar van NNEK Vermogensopbouw terug: https://nnek.webinargeek.com/watch/replay/1346077/f2e60696882c3fc40e5aeffda4067884/.

Training: Samen beginnen met beleggen

Wij krijgen regelmatig vragen wanneer de training ‘Samen beginnen met beleggen’ wordt gelanceerd. We zijn druk met het opnemen van video’s en het ontwikkelen van andere leermiddelen. Het is lastig aan te geven wanneer de training beschikbaar komt, maar we sturen aan op deze zomer.

Heb je interesse, laat het weten want dan zetten we je op de lijst met geïnteresseerden en ben je er gelijk bij als het zover is. Laat ook vooral weten wat je zou willen leren en ook hoe door het sturen van een e-mail.

Opmerking: afbeeldingen zijn beschikbaar gesteld door NNEK Vermogensopbouw en is een van de vermogensbeheerders waarmee we samenwerken. Beleg je bij een vermogensbeheerder en kies je voor onze begeleiding? Het maakt ons niet uit waar je dat doet. Wij rekenen een vast vergoeding voor deze begeleiding.

10 dingen die je kinderen misschien WEL willen erven

Heb je een heel huis vol ‘schatten’ waarvan je denkt dat je kinderen niet kunnen wachten om ze te erven? Laat ik je dan snel uit die droom helpen, want de meeste kinderen en van alle leeftijden, willen je spullen gewoonweg niet! Veel van jouw verzamelingen zien je kinderen allemaal als rommel!

Ja, je kinderen willen wel degelijk iets van je erven om je in hun hart te sluiten. Maar ze zijn op zoek naar iets meer persoonlijks, sentimenteels of misschien iets uit hun eigen kindertijd. En ook hier geldt dat minder meer is! Kleine dingen met familieherinneringen, en natuurlijk bezittingen, die doen er werkelijk toe.

Familieherinneringen

Het is een mismatch tussen generaties: boomer-ouders hebben plichtsgetrouw dingen verzameld en kunnen niet wachten om het over te dragen aan hun kinderen. Maar veel millenials verafschuwen alle fysieke en emotionele rommel van hun ouders en zien het vooruitzicht om deze ongewenste dingen te ontvangen op dezelfde manier als iemand met bibliofobie zou kunnen zien als een doos vol boeken erven.

Maar er is altijd een gelukkige middenweg. Veel millennials zeggen dat ze echt geïnteresseerd zouden zijn in een aantal dingen, maar meestal alleen in kleine hoeveelheden, en vaak de dingen die veel herinneringen en weinig omvang hebben.

Ik las laatst een boek van de Amerikaanse Rita Wilkins, ‘Downsize Your Life, Upgrade Your Lifestyle: Secrets to More Time, Money, and Freedom’. Ze schrijft onder andere: “Kinderen willen geen spullen om de dingen. Het gaat over een dieper verlangen naar de dingen die in familieherinneringen zijn verpakt.” Daarmee slaat ze de spijker op de kop.

Hier zijn een tiental dingen waarvan sommige millennials zeggen dat ze die eigenlijk graag hadden willen doorgeven aan hun kinderen.

#1 Foto’s, less is more!

Wat je kind niet wilt, zijn alle 163 fotoalbums van de familie die dateren uit de jaren zeventig, tachtig en negentig. Wat je zou kunnen doen, is elke keer dat je elkaar ziet even samen gaan zitten en een fotoalbum doorbladeren. Dat is het moment waarop hij of zij je laat weten welke foto’s met meer betekenis leuk zijn om te bewaren. Kevin (40) die dit deed met zijn moeder: “Je kunt dit niet in één keer doen, maar het is leuk om in de loop van de tijd te doen. Ook dit is een kwestie van samen herinneringen ophalen en er opnieuw plezier aan beleven.”

Ik herinner me zelf het moment van een paar jaar geleden. Ik zat langs de lijn bij het voetbalveld toen er een onverwachts bericht op mijn telefoon binnenkwam. De vriendin van mijn overleden vader die aan het opruimen was, omdat ze ging verhuizen. Bijna 20 jaar niet gesproken. Ze vond een fotoalbum van mijn eerste jaren. Of ik die wilde hebben. Wat dacht je ….

#2 Gedenkwaardige snuisterijen

Laatst kwam ik bij een oudere vrouw die mij vroeg of ik executeur wilde worden. Dan ontstaat een enorme vertrouwensband in korte tijd. De tweede keer dat ik bij haar kwam stonden er ongeveer tien dozen in de kamer. Ik vroeg haar of wat ze met die dozen ging doen. Het antwoord was dat het dingen waren waarvan ze dacht dat haar kinderen die wel wilde hebben. Van die snuisterijen, je kent het wel. De dingen die het meest voor je kinderen betekenen, zijn vaak kleine voorwerpen die herinneren aan ouders of grootouders. Dingen die ze gebruikten. Mijn moeder heeft nog een mooie kop en schotel in de kast staan waaruit mijn oma steevast haar koffie dronk. Ik heb in de gang een mooi Delft blauw bord hangen, waar op de achterkant staat voor het 40-jarig huwelijk van mijn opa en oma. Als je het aan je kinderen vraagt, zul je tot de conclusie komen dat als iets geen deel uitmaakt van de familiegeschiedenis, veel kinderen het niet willen hebben.

erfstuk voorkant   

 

 

Aangeboden door de Gazelle Rijwielfabrieken B.V.
40-jarig huwelijk op 22 juni 1979.

 

#3 Speelgoed uit hun jeugd

Voor veel kinderen is er een speciale gehechtheid aan speelgoed waarmee ze zijn opgegroeid. Denk ook aan oude bordspellen die al vele tientallen jaren in de familie zijn. Ik wou dat ik dat ene Monopolyspel nog had, waarmee we vroeger bij opa en oma speelden. Met biljetten van een gulden en minder. Zo heb ik zelf nog een oude houten trein in de kast liggen, waarmee ik vroeger vaak speelde. Mijn moeder heeft een prachtige oude pop in de kast staan, wat veel betekenis had in haar jeugd. Dat soort spullen zijn waardevol om door te geven.

#4 Bezittingen

Een paar maanden geleden was ik in gesprek met een echtpaar om hun toekomstige nalatenschap voor te bereiden. Hun zoon Michel zat ook aan tafel en toonde weinig interesse in fysieke zaken. Hij zegt niets te willen of te verwachten. Misschien wat online foto’s. Maar als zijn ouders besluiten dat ze het oude bureau in de werkkamer willen opruimen, gebeurt er toch iets verrassends. Want daarin is Michel wel geïnteresseerd. Daaraan zat hij vaak huiswerk te maken. Michel vond het toch wel zonde als dat antieke bureau bij de kringloop eindigt.

#5 Oma’s recepten

Ken je dat? Die appeltaart van oma? Of dat heerlijke recept van rode kool, zoals alleen mijn Oma dat kon maken. Daar likte je je vingers bij af. De meeste kinderen zijn niet zo geïnteresseerd in kookboeken. Recepten haal je tegenwoordig zo van internet. Maar die handgeschreven receptenkaarten van grootmoeder zijn goud waard in de familie. Laatst was ik in gesprek met mijn vriendin. Toen we samen gingen koken vertelde ze vol enthousiasme dat ze zich nog herinnert dat haar oma de kaarten met recepten uit de box haalde en ze gebruikte terwijl ze kookte. “Deze kaarten zijn echt onvervangbaar!”. Maar helaas zijn ze er niet meer. Daarvoor is nu een prachtig cadeau beschikbaar!

Kookboek der Herinneringen

Monique Branse van Stichting Jouw Laatste Levensfase heeft een bijzonder product gemaakt: Het Kookboek der Herinneringen. Het is een ringband (A4) gevuld met 20 receptenbladen en 7 herinneringsbladen voor foto’s, tekeningen of andere persoonlijke invulling. Daarnaast is er genoeg ruimte om zelf inhoud toe te voegen. Denk bijvoorbeeld aan recepten uit magazines, kaarten, tekeningen. Zo ontstaat jouw eigen kookboek. Een bijzonder cadeau voor allerlei levensmomenten: kinderen die uitvliegen, een huwelijk, een vakantieherinnering aan je favoriete vakantieland of als er iemand in je omgeving in de laatste levensfase zit en die lekkere recepten wilt nalaten.

Kookboek der Herinneringen

Een waardevolle uitgaven van Stichting Jouw Laatste Levensfase

#6 Accentmeubels

Er zijn maar weinig millennials die ruimte of interesse hebben in kolossale meubels zoals banken of grote en zware kasten. Maar velen hebben een grote interesse in tijdloze accentstukken, meestal kleinere meubels. Denk aan een schommelstoel of een stoofje. Het belangrijkste is om kinderen zelf te laten kiezen wat echt belangrijk voor ze is. Kies vooral niet voor ze, want je kunt het bijna nooit goed inschatten.

#7 Papa’s platencollectie

Het is nu te laat, maar Kevin wenste alleen dat hij zijn vader – die jaren geleden kleiner ging wonen en veel spullen van de hand deed – had gevraagd om zijn platencollectie voor hem te bewaren. Het is niet zo dat hij zoveel geeft om de verzamelwaarde ervan, maar hij herinnert zich nog levendig dat zijn vader de LP’s afspeelde en meezong. “Het zou zeker leuk zijn om dat nu op de plank te hebben”, zegt hij.

#8 Bijzondere sierraden

Voor Mirjam is haar interesse in familiesieraden zeer beperkt tot die stukken die familieherinneringen hebben. Zo droeg haar oma een bijzondere ring met een kleine diamant. Als zij de ring heeft geërfd, wil ze die diamanten laten verwijderen en die in een hanger voor haar eigen dochter laten plaatsen, als ze er ooit een heeft. Of oma dat ook zo’n goed idee vindt, is natuurlijk maar de vraag. Ook ik heb nog een ring van oma die ze altijd droeg. Hij is echt te lelijk om zelf om mijn vinger te schuiven, maar ik moet altijd weer glimlachen als ik mijn sierradenkistje open.

#9 Kleding van vroeger

Misschien heb je je eerste jurkje nog of zoals ik mijn eerste laarzen (zie foto). Of wat denk van het pak of jurkje waarin je bruidsjongen of bruidsmeisje was. Ook dit zijn herinneringen klein van aard en groots in je gedachten. Of misschien ben je al eens de trouwjurk van je moeder tegengekomen. Velen van ons gooien dat soort dingen nooit weg.

Laarsen van Sandra Klein Lenderink

Sandra’s eerste laarzen, maat 22.

#10 Kunstwerk dat ze als kinderen maakten

Rita was verrast om te ontdekken dat haar kinderen ooit de geliefde kunst- en handwerkstukken willen hebben die ze maakten toen ze klein waren. Een aantal keramische voorwerpen en natuurlijk de fotolijstjes versierd met beschilderde stukjes macaroni die erop waren gelijmd.

Waardeloze spullen van onschatbare waarde

Niet alles is wat het lijkt. Als executeur loop ik regelmatig door een woning en dan merk ik dat er veel (voor mij) waardeloze spullen zijn die voor de familie van onschatbare waarde zijn. Gooi ze dus niet zomaar weg bij het opruimen, maar organiseer eens een familiebijeenkomst om het over dit soort dingen te hebben. Je zult verrast staan van de uitkomsten. Dingen waarvan jij denkt dat ze voor je kinderen waardevol zijn, blijken dat helemaal niet. En waardeloze spullen blijken ineens van onschatbare, vooral emotione waarde.

Ik ben benieuwd waar jij je door laat verrassen. Wat willen je kinderen hebben, wat je zelf nooit bedacht zou hebben. Deel hieronder wat voor jou van onschatbare waarde was.

Miljonair met een gewone baan – boekreview

Miljonair met een gewone baan laat je zien hoe je financieel onafhankelijk kunt worden. Financiële onafhankelijkheid is voor veel mensen een belangrijk streven. Enkelen zijn zich ervan bewust en durven dat uit te spreken. Niet meer hoeven werken voor geld, maar werken omdat het leuk is en je voldoening geeft. En de keuze om iets anders te gaan doen als je verlangens op andere levensgebieden liggen.

De titel zal menig wenkbrauwen als doen fronsen. Maar miljonair worden is geen doel op zich. Een bedrag met zes nullen op de bank is mooi, maar daar gaat het niet om. Daarom zeg ik liever: veel mensen willen financiële onafhankelijk zijn. Wil je dat ook en wil je handvatten aangereikt krijgen om een plan te maken en dat te bereiken? Dan is dit boek een aanrader. Miljonair worden is geen doel, want achter elke financiële vraag zit een levensvraag. De vraag: hoe kan ik eerder stoppen met werken? Leidt bij doorvragen heel vaak tot de werkelijke reden: ik wil uit de ratrace van het leven en meer rust.

Dit boek gaat namelijk over slim sparen en besparen en slim geld investeren (beleggen) om zo financiële vrijheid te creëren.

Over de schrijver

‘Miljonair met een gewone baan’ is geschreven door Oeds-Jan Postma en hij is zelf (naar eigen zeggen) het voorbeeld hoe je met een ‘normale’ baan miljonair te worden. Hij heeft het aan niemand in zijn omgeving verteld en ging met de publicatie van dit boek met de billen bloot dat hij op zijn vierenveertigste financieel onafhankelijk was. Oeds-Jan woont met zijn vrouw in een rijtjeswoning, werkt en rijdt in een middenklasse auto. Hij heeft een bescheiden levensstijl. Mensen vragen zich af hoe hij het volhoudt. Oeds-Jan vraagt zich af hoe mensen het voor elkaar krijgen hun hele salaris op te maken aan in zijn ogen overbodige zaken. Ik zie het in mijn praktijk ook en stel mij die vraag stiekem ook wel eens. Maar het mooie aan mijn vak als financieel planner is dat ik zonder enig oordeel mijn werk mag doen. Alles is goed.

Oeds-Jan zijn drijfveer om miljonair te worden was helemaal niet gelegen in het geld. Een miljoen op zijn bankrekening maakt hem echt niet gelukkiger. Wat wel is iets waar veel mensen naar verlangen: financiële vrijheid voor zichzelf creëren! Dat is iets waar ik zelf ook naar streef. Als je financieel vrij bent, kun je tijd en energie inzetten voor dingen in het leven waar je zelf voor kiest.

Miljonair met een gewone baan

Het boek ‘Miljonair met een gewone baan’ en de ondertitel ‘stop met dagdromen en word financieel onafhankelijk’ zet aan tot denken en doen. Vooral dat laatste is extreem belangrijk als je iets in het leven wilt realiseren. In het eerste hoofdstuk krijg je de opdracht om op te schrijven wat jouw ultieme droom is. Als je opschrijft waar je echt naar verlangt, gaat de wereld je ongemerkt helpen om dit te verwezenlijken. Ik voeg daar graag nog een aspect aan toe, want dromen blijven maar dromen: kom dus in actie en zet stappen of misschien wel stapjes. Want als je elke dag een klein stapje zet, bereik je extreem veel.

Het boek ‘Miljonair met een gewone baan’ heeft 4 delen

Geld en mindset

Het eerste deel gaat over mijn favoriete onderwerp: anders denken over geld en je mindset. De meeste mensen blijven dromen en denken: Miljonair worden? Dat ligt ver buiten mijn bereik. Het gevolg is dat ze blijven dromen. Oeds-Jan geeft concreet aan hoe je moet denken als miljonair en hoe zij met geld omgaan. Daarnaast gaat het ook om de relatie tussen consumptie (uitgaven) en geluk. De meeste dingen die we kopen maken ons niet gelukkiger. We zijn ongemerkt slaaf geworden van de marketingcampagnes van grote bedrijven.

Financiële planning

Het tweede gedeelte van miljonair met een gewone baan is meer praktisch ingestoken. Dit deel lijkt meer op de financiële planning die wij met onze klanten doen. Er worden handvatten gegeven hoe je vastgestelt wat jouw droom is en hoeveel geld je daarvoor nodig hebt. Ook de kracht van het rente-op-rente effect wordt behandeld. Dit ligt overigens ten grondslag aan de gedachte dat we nooit miljonair kunnen worden, omdat ons brein zich hier geen voorstelling van kan maken. Het klinkt misschien gek, maar het is te complex voor ons (reptielen)brein.

Inkomsten, uitgaven en andere knoppen om aan te draaien

Het derde deel van het boek gaat over de kern, namelijk je inkomsten en vooral je uitgaven. Meer inkomsten of minder uitgeven brengt je sneller bij je het werkelijke verlangen. Voor veel mensen is dat financiële vrijheid. Oeds-Jan richt zich vooral op hoe je minder uitgeeft met de belangrijkste randvoorwaarde dat je nooit mag besparen op je eigen geluk! Door het behandelen van verschillende uitgavencategorieën zet hij je aan het denken wat die uitgave bijdraagt aan jou levensgeluk. Denk aan woonlasten, vervoer en het hebben van een auto, vrije tijd, boodschappen en verzekeringen.

Vermogen opbouwen door beleggen in ETF’s

Het laatste deel van ‘Miljonair met een gewone baan’ gaat het opbouwen van je vermogen. Hoe laat je gespaard geld voor je werken? Op een spaarrekening lukt dat niet. Je krijgt weinig tot geen rente, of je moet zelfs betalen voor het aanhouden van je spaargeld. Er is een hele eenvoudige manier om geld te beleggen, namelijk in de vorm van ETF’s. Een ETF staat voor een Exchange Traded Fund en in Nederland noemen we dat ook wel een index tracker. Het is een soort van verzamelmandje van aandelen (of een andere asset) in een aantal bedrijven. Oeds-Jan legt uit hoe je zonder al te veel kennis kunt starten met beleggen. Hij geeft ook concrete voorbeelden van ETF’s die je kunt kopen en waar je op moet letten. Maar ik kan me voorstellen, hoe goed bedoeld ook, mensen nog niet aanzet tot actie. Dat is een van de redenen dat ik de training ‘Samen starten met beleggen’ heb ontwikkeld.

Aanbeveling: Miljonair met een gewone baan

Miljonair met een gewone baan is een interessant boek als je nog niet zo bekend bent met financiële planning en je nog weinig hebt gelezen over financiën, (be)sparen of beleggen. Of als je wilt beginnen met de basis van beleggen, dan verwijs ik je graag naar het derde deel of begin met mijn e-book 5 essentiële succesfactoren. Ben je al wat meer gevorderd, dan is het deel over beheersing van uitgaven en de effecten daarvan zeker een deel dat je moet lezen.

Het boek Miljonair met een gewone baan geeft veel praktische tips die je direct kunt toepassen. Maar dan moet je daaarna natuurlijk wel in actie komen. Alleen een boek lezen leidt tot blijven dromen over een miljoen, of welk ander bedrag dat je brengt naar waar je werkelijk naar verlangt in het leven. De strategieën uit het boek Miljonair met een gewone baan toepassen mag simpel lijken. Het vergt ook tijd, energie, geduld en discipline. Ik kan me voorstellen dat het prettig is dit samen te doen. Wil jij een vliegende start met een integraal financieel plan afgestemd op jouw leven? Maak dan een afspraak met mij.

Mijn belangrijkste inzichten van ‘Miljonair met een gewone baan’

#1 Anders kijken naar geld: investeren en uitgeven

Veel mensen verwarren investeren en uitgeven. In elke financieel boek wordt hier aandacht aan besteed. Het onderscheid is erg eenvoudig: een investering is een uitgave waarvan je mag verwachten dat de totale opbrengsten uiteindelijk meer zullen bedragen dan de oorspronkelijke uitgave. Je verwacht simpelweg dat er uiteindelijk meer geld terugkomt dan je erin hebt gestoken. En dat meer noemen we rendement. Een uitgave is simpelweg een aankoop van iets wat direct of na afloop van tijd aan waarde verliest. Als ik mensen vraag: is je eigen woning een investering of een uitgave? dan is het antwoord meestal dat het een investering is. De gedachte is namelijk dat een huis meer waard wordt. De vraag is of dat zo is. Ik schaar een eigen woning onder de uitgave, want een eigen woning levert geen rendement op en kost geld.

#2 Kronkels in onze geest

Het grootste struikelblok voor financiële vrijheid is onze consumptieverslaving. Beter kijken naar ons eigen consumptiegedrag en de psychologie erachter begrijpen is een mooie start. We verkwisten vaak geld en dat doen we ook nog eens onbewust. We denken dat het niet met minder kan.

Mensen zijn sociale wezens die zichzelf continu vergelijken met anderen. Dat zit nu eenmaal in ons DNA. We denken dat we pas echt gelukkig zijn als we een grotere, nieuwere auto bezitten dan de buren of de schoonfamilie, als we vaker en verder op vakantie gaan, als we ……. Dat mag je zelf invullen.

Consumptieverslaving is vooral ook een strijd met je eigen brein en dat alles steeds vergelijkt met wat we voorheen hadden en met wat anderen hebben, niet wat je werkelijk nodig hebt. Zolang je status ontleent aan wat je denkt dat anderen ervan vinden, zal jouw brein (daarbij sterk geholpen door de omgeving), je verleiden om meer dingen te kopen. Dit is een belangrijke knop die om moet in je hoofd als je financieel onafhankelijk wilt worden.

#3 De magie van het rente-op-rente effect is verbluffend

Ik weet het natuurlijk allang, maaar ik geef het jou ook graag eem. Dit effect wordt wel eens toegeschreven aan Albert Einstein. Hij noemde dit het 8e wereldwonder. Doelstellingen liggen veel dichterbij dan we ons kunnen voorstellen. De allermooiste dromen lijken zoveel te kosten dat veel mensen bij voorbaat al opgeven. En dat is jammer en vrijwel altijd onnodig. Helaas werkt ons brein nu eenmaal zo dat we de effecten op korte termijn overschatten en op lange termijn juist onderschatten. Alleen past het helemaal niet in ons reptielenbrein om de lange termijn in te vullen. Als je maar op tijd begint, werkt rendement op rendement echt verbluffend. Dit is ook een element wat uitgebreid terugkomt in de training Samen beginnen met beleggen.

#4 Indexbeleggen als goedkope en simpele manier om geld te laten groeien

Net als ik in mijn training Samen beginnen met beleggen cursisten leer, geeft ook Oeds-Jan Postma aan dat het helemaal geen zin heeft om dat ene aandeel dat het beter gaat doen dan de rest te zoeken. Jack Bogle, de oprichter van Vanguard zei het al eens:

Don’t look for the needle, buy the haystack.

Beleggen

Brokers (dat zijn partijen de administratie van jouw portefeuille verzorgen) zijn goedkoper geworden de laatste jaren. Banken zijn ook brokers en zijn gedwongen hun ruime verdienmodel naar beneden bij te stellen door de opkomst van partijen zoals BinckBank en DeGiro. Daardoor is het voor iedereen mogelijk goedkoop te handelen op de beurs. Daarnaast is er een ontwikkeling die niet meer te stoppen is: de opkomst van indexfondsen. We noemen ze ook wel trackers, maar in zo’n indexfonds zitten alle aandelen uit de index. De meest bekende voor ons is de AEX-index: de 25 grootste bedrijven genoteerd aan de Amsterdamse beurs. Maar beperkt in spreiding. Kijken we naar de meest bekende, dan is dat de MSCI World index: een mandje met de grootste westerse bedrijven wereldwijd. Op een gemakkelijke manier doe je het beter dan zo’n 70% van de andere beleggers. Ook Oeds-Jan beschrijft het belang van lage kosten. In het laatste deel van het boek geeft Oeds-Jan aantal aanbevelingen van ETF’s.

Mijn eigen reis

Ik ben zelf goed op weg, maar financiële onafhankelijkheid heb ik nog niet bereikt. Ik investeer maandelijks in ETF’s bij DeGiro en heb een speelportefeuille met individuele aandelen. Daarnaast beleg ik bij twee vermogensbeheerders, in een vastgoedfonds en in windenergie. Een mooi gespreide portefeuille om met een gedegen financieel plan binnen een paar jaar te kunnen zeggen: ik werk omdat ik het leukste vak van de wereld heb en niet omdat het moet om in mijn levensstijl te kunnen voorzien.

Inspirerende quotes

Elk nieuw gedeelte van het boek, begint met een quote van een bekend persoon. Van Pippi Langkous tot een quote van Warren Buffett, één van de meest succesvolle investeerders ter wereld. Deze quotes blijven hangen en zijn wat mij betreft leuke aanvullingen op het boek. Hieronder de leukste quotes:

Geld is een verschrikkelijke meester, maar een geweldige slaaf. – Francis Bacon.
Iedereeen kan rijk worden, feitelijk is dat een kwestie van discipline. Het werkelijke probleem is zelfbeheersing, maar daar zijn velen niet toe in staat. – Ben Mandemakers.
Ik kan begrijpen dat mensen een miljoen willen. Maar nog meer? Geloof me, daarmee krijg je precies dezelfde hamburger. – Bill Gates.

Miljonair met een gewone baan

Rijke mensen hebben kleine tv’s en grote boekenkasten, en arme mensen hebben kleine boekenkasten en grote tv’s. – Zig Ziglar.
Teveel mensen geven hun geld uit aan dingen die ze helemaal niet willen, alleen om indruk te maken op mensen die ze helemaal niet leuk vinden. – Will Rogers.
Geld is niet het doel. Geld heeft geen waarde. De waarde ervan schuil in de dromen die je ermee kunt realiseren. – Robert Kiyosaki.
De belangrijkste dingen in het leven kosten geen geld. Het is zonneklaar dat tijd het kostbaarste goed is dat we hebben. – Steve Jobs.
Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat ik het kan. – Pippi Langkous.

Miljonair met een gewone baan lezen?

Ik zeg doen! Natuurlijk kun je het boek kopen, bijvoorbeeld bij bol.com. Maar ik geef er de voorkeur aan om boeken te lenen in de bibliotheek.

Ik ben benieuwd wat je er van vindt. Laat het hieronder weten!

 

Tijd en geld: Klassieke geldregels toegepast op TIJD!

Tijd en geld hebben meer overeenkomsten dan je denkt. Je kent vast de uitspraak tijd is geld. Dat is niet voor niets. Een hoeveelheid tijd laat zich uitdrukken in termen van een hoeveelheid geld; in het bijzonder: minder benodigde tijd betekent meer winst en dus meer geld. De ondernemers onder jullie zullen dat herkennen.

Alles bestaat uit energie, geld en tijd. Geld kun je ruilen om ervaringen te beleven.  Kijken we naar het bereiken en ervaren van financiële vrijheid, dan is dit geen specifiek moment in de tijd. Het is een levensstijl. Als je je aan een bepaalde basiselementen van geldregels houdt, leidt dit tot een financieel ontspannen leven, waarin je bereikt waar je echt naar verlangt. Tijd en geld zijn nauw met elkaar verweven. Voor mij is 5 uur in ochtend opstaan heel gewoon. Het gaat niet over een enkel punt van een cijfer op een wijzerplaat. Vroeg opstaan is een levensstijl. Net als bij financiële vrijheid zal het volgen van een eenvoudige reeks tijdsregels leiden tot een bevredigend en goed besteed leven.

Je hebt vast vaker gehoord over het principe ‘Pay Yourself First’ als het gaat om sparen of het opbouwen van vermogen. Vergelijk dit met elke dag vroeg opstaan. Ik “betaal” de eerste paar uur van elke dag aan MIJzelf, niet aan anderen. En het maakt niet uit of het 5 uur, 6 uur of 7 uur in de ochtend is. Als je elke ochtend jezelf als eerste betaalt, verlies je nooit persoonlijke tijd. Neem quality time voor jezelf, het liefst aan het begin van de dag. Dit zette me aan het denken. Welke andere klassieke regels met betrekking tot geld kunnen we toepassen op TIJD? Waar komt tijd en geld bij elkaar?

“Geldregels” toepassen op TIJD

Hieronder zie je een samenvatting van de regels rondom geld en tijd. De eerste geldregel, houdt je uitgaven bij, staat op dezelfde tijdregel als houd je tijd bij. En de leukste vind ik: koop geen shit die je niet nodig hebt en verspil geen tijd aan domme dingen, maar daarover zo meer.

tijd en geld

Tijd bijhouden

Maak eens een inspirerende spreadsheet en houd eens elk uur van de dag bij wat je doet. Net zoals je bij het bijhouden van je inkomsten en uitgaven doet. Begin met het verzamelen van gegevens van een volledige maand en tel de resultaten op. Als je dit nog nooit eerder hebt gedaan, beloof ik je dat de resultaten ontnuchterend zullen zijn!

Prioriteit in jouw leven en tijdsbesteding

Vergelijk vervolgens al die uren die je hebt doorgebracht met de prioriteiten in jouw leven. Wat vind je belangrijk en waar besteed je het liefst je tijd aan? Hoeveel tijd besteed je elke week aan autorijden? En hoeveel tijd besteed je aan het kijken naar televisie en films? Hoe zit het met de tijd die je besteedt aan het scrollen op sociale media? En als het resultaat je niet bevalt, is er dan een manier waarop je kunt bezuinigen op activiteiten die geen waarde toevoegen aan je leven? Misschien kun je die nutteloze uren besteden aan meer zinvolle activiteiten. Tijd met degenen die je liefhebt, tijd om te leren en je persoonlijk te ontwikkelen of tijd om te werken aan je fysieke gesteldheid. Ik zal je een voorbeeld geven uit mijn eigen leven. Ik volg op dit moment een psychologie opleiding en de cursusdagen zijn in Waalwijk. De eerste modulen ging ik op en neer, maar toen ik in de file stond aan het eind van de dag, was ik behoorlijk chararijnig. In totaal 2,5 uur in de auto gezeten, tijd dat ik ook andere dingen had kunnen doen.

Tijd en geld besteden aan wat er toe doet in jouw leven

Heb je ooit mensen horen opscheppen over het feit dat ze een workaholic zijn en dat ze nooit vakantie nemen? Voor mij klinken ze net zo dom als iemand die zegt dat hij in de bloei van zijn leven veel meer uitgeeft dan aan inkomen binnekomt. Ik kom mensen tegen met twee inkomens en tweeënhalf keer de uitgaven. En dan maar klagen dat ze geen grip hebben op tijd en geld. Investeer liever in persoonlijke ervaringen, investeer in je gezin, investeer in reizen en investeer in je eigen geluk naast je werk om. Tijd vervliegt en komt niet meer terug. Gebruik het goed!

Als je op je sterfbed ligt, ga je dan opscheppen over hoe hard je hebt gewerkt en dat je geen tijd had om met vakantie te gaan? Nee, natuurlijk niet! Waarschijnlijk juist het tegenovergestelde. Veel stervende mensen zeggen: “Ik wou dat ik niet zo hard had gewerkt”. Deze staat op nummer 2 van de ‘spijt-top 5’. Onthoud: Life is not a dressed rehearsal!

Je hebt een uitgavenplanning nodig = je hebt een takenlijst nodig

Experts zeggen dat er elke dag meer dan 60.000 gedachten door ons hoofd gaan. Elke dag! Als we er één opschrijven, wordt er een kleine waarschuwing naar onze hersenen gestuurd die zegt: “deze ene gedachte is belangrijker dan die andere 59.999!”.

Taken worden eerder volbracht en geschreven doelen worden eerder bereikt dan onzichtbare gedachten en niet opgeschreven doelstellingen en prioriteiten in het leven. Niet voor niets is de kracht van een moodboard enorm. De kracht van een goed geschreven finaniceel plan waarin de stappen zijn beschreven, met de tussenstations waar je even moet stoppen, is zeer onderschat. Veel van mijn klanten maken zo’n moodboard en het resultaat in het zetten van stappen is dan verbluffend. Het is geen verzonnen gedachte, maar het is een feit. Net zoals uitgavenplanningen die constant worden gemaakt en herzien. Die leiden eerder tot financieel succes. En versta me goed: uitgaven plannen is iets heel anders dan budgetteren!

Mentaliteit en uitstelgedrag in relatie tot tijd en geld

De meeste mensen geven geld uit aan dingen die ze niet echt nodig hebben. Leuke spullen geeft ze misschien voldoening, maar vaker geeft het een bepaalde last op de lange termijn. Voldoening op korte termijn ebt vaak snel weg. Denk eens aan iets groots dat je hebt gekocht. Hoe lang ben je daar echt gevoelsmatig enthousiast van geweest? Grote kans dat het snel een commodity is geworden in je leven.

Hetzelfde geldt voor tijdverspilling. De meeste impulsieve activiteiten voelen misschien meteen goed, maar tellen niet mee voor zinvolle resultaten en herinneringen in het leven. Iedereen doet het. We verspillen allemaal tijd op de een of andere manier. En voor een deel is dat helemaal oké.

Uitstelgedrag is zoiets als impulsief geld uitgeven. Te veel op sociale media of televisie kijken is net als impulsieve uitgaven. Het voelt geweldig als we het doen, maar we vertragen op andere zinvolle gebieden van het leven. Zo zie je ook hier dat tijd en geld meer overeenkomsten hebben dan je had gedacht.

Diversiteit = variëteit en het kruid van het leven

Probeer vanalles. Zeg ja tegen zoveel mogelijk nieuwe ervaringen en kansen die op je pad komen. Ga eens buiten je comfortzone en beleef nieuwe dingen. Leef voluit, elke dag! Of zoals ik een artikel voor het platform Jouw Laatste Levensfase schreef: Leef het leven in de volle breedte, want de lengte ken je niet.

Quote: “Over twintig jaar zul je meer teleurgesteld zijn door de dingen die je niet hebt gedaan dan door de dingen die je wel deed. Dus gooi de touwen los. Vaar weg uit de veilige haven. Vang de wind in je zeilen. Verken. Droom. Ontdek.” – Mark Twain

Doe af en toe vrijwilligerswerk, zodat je geen tijd en geld ruilt

Veel mensen geven een deel van hun inkomen aan een goed doel. Ik doe dat ook. Hoewel het bedrag dat ik geef van jaar tot jaar varieert, doe ik het wel. Het geeft een grote mate van voldoening.

Maar ik heb maar weinig vrijwilligerswerk gedaan in mijn leven of mijn tijd geschonken aan anderen die het nodig hebben. Het was altijd gemakkelijker om gewoon geld weg te geven. Bij het schrijven van dit artikel realiseer ik mij dat dit ook iets is om eens over na te denken. Vrijwilligerswerk maakt mensen gelukkiger, geeft meer waardering voor wat je hebt in het leven en het heeft onmiddellijk een positief effect op andere mensen.

Ik kom mensen tegen die ik ontzettend goed kan helpen en die het enorm nodig hebben. Maar dan is er een probleem: ze kunnen mij niet betalen. Wat dan? Ik zoek graag naar mogelijkheden. Als iemand wel tijd heeft, maar geen geld is er ook een andere mogelijkheid. Iemand kan namelijk tijd en geld uitwisselen. Ik help iemand niet voor niets, maar ik vraag of hij/zij iets voor iemand anders kan doen, dat heel waardevol is. Zo heb ik iemand geholpen die in ruil voor mijn advies een maand lang elke dinsdagmiddag met een eenzame oudere een wandeling ging maken. Erg waardevol om geld en tijd met elkaar uit te ruilen.

Bescherm en respecteer de tijd van anderen

Zou je € 10 uit iemands portemonnee stelen als hij even niet kijkt? Natuurlijk niet. Omdat stelen egoïstisch is en je niet wilt dat iemand geld van jou steelt.

Hoe zit het met het stelen van tijd? Het is eerlijk om de tijd van anderen te respecteren, net zoals je jouw tijd beschermt en respecteert. Sommige oude culturen geloven dat “tijd leven is”. Als je iemands tijd niet respecteert of tijd verspilt, steel je in wezen een deel van zijn leven.

Quote: “Houdt je van het leven? Verspil dan geen tijd, want dat is het spul waar het leven van gemaakt is. ” – Benjamin Franklin

Regels lijken meer op richtlijnen

Niemand is een perfecte investeerder, net zoals niemand een perfecte tijdmanager is. Terwijl ik dit bericht schrijf, denk ik erover na en realiseer ik me dat ik veel van deze tijdregels ook overtreed. Maar elke dag ben ik me er van bewust en elke keer gaat ook dat beter! Geldregels zijn onderdeel van mijn leven, maar op gebied van tijd is best nog een stap te maken. Mijn grootste winst is het zeggen van ‘nee’.

Meer rendement uit jouw tijd en geld overhouden?

Logisch dat je dat wilt. Zet de eerste stap en download mijn succesvolle e-book “5 essentiële succesfactoren om je geld te laten groeien” door hiernaast de gegevens achter te laten.

Ik ben benieuwd welke regels over tijd en geld jij in je leven volgt. Deel ze met ons door hieronder een comment te geven!

Interview met Monique Branse

Jouw laatste levensfase

Als je wordt geconfronteerd met je laatste levensfase, bijvoorbeeld door ziekte, komt er van alles op je af. Dat geldt zowel als jij degene bent die de finishlijn in zicht krijgt als ook voor je partner en andere dierbaren. Dat heb ik helaas zelf ook ervaren. Vragen die zomaar eens naar boven kunnen komen zijn wat voor zorg is er nodig en hoe regelen we dat? Hoe wil je tijd invullen en welke wensen zijn er voor het afscheid?

Met Jouw Laatste Levensfase ondersteunen Monique Branse en de partners van de stichting patiënten, mantelzorgers en andere naasten in deze enerverende tijd. Het doel is om mensen die geconfronteerd worden met de dood te inspireren om te praten over de laatste fase van het leven en vooral ook samen te kijken wat allemaal nog wél kan. Dat is vaak veel meer dan vooraf gedacht.

Partners van JouwLaatsteLevensfase

Sandra is als partner aangesloten en begeleidt mensen met een partner in de laatste levensfase op mentaal en financieel vlak om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk rust ontstaat en kracht om het leven op te pakken na een verlies. In elke provincie zijn verschillende partners aangesloten met elk hun eigen specialisme. Van afscheidsfotografie, CareBox, stervensbegeleiders, executeurs, een maker van herinneringssierraden, rouwbegeleiding, uitvaartondernemers, etc.

Bewustzijn creëren

Het belangrijkste doel van Monique is bewustzijn creëren rondom het einde van het leven. Zo organiseert zij regelmatig activiteiten, zoals lezingen, workshops en webinars, om dit thema bespreekbaar te maken. En de Stichti inng Jouw Laatste Levenfase is uitgever van het blad Tenslotte waar Sandra dit jaar het coverartikel voor schreef, de Informatiegids De Laatste Levensfase en het boekje “Wat ik je nog zeggen wil”. In de shop kun je deze uitgaven bestellen.

Interview met Monique Branse

Hieronder kun je het interview met Monique Branse van Stichting Jouw Laatste Levensfase in zijn geheel bekijken.

Wil je liever onderweg luisteren? Download het audiobestand

Het interview met Monique Branse van Jouw Laatste Levensfase

Hieronder lees je een samenvatting van wat we hebben besproken.

Wie is Monique Branse?

Ik woon op de Veluwe en ben daar toevallig terecht gekomen. Ik wilde graag aan het strand wonen of in de bossen. Dat is dus gelukt. Na veel omzwervingen ben ik terechtgekomen in wat ik nu doen. Mensen die geconfronteerd worden met de eindigheid, daar nog zoveel mogelijk zelf de regie kunnen houden in wat ze wel en niet willen en dat het tijd wordt om te koesteren, ook met elkaar.

Wat inspireert jou in het leven?

Wat mij inspireert in het leven is eigenlijk gewoon de natuur in, contact met mensen en de kleine dingen van het leven. Ik word gelukkig van de kleine dingen zoals gewoon met een kopje thee in de tuin zitten, met de hond wandelen of zoals nu met jou een gesprek voeren. Juist in de kleine dingen raak ik geïnspireerd.

Wil je wat vertellen over jouw onderneming, Platform Jouw Laatste Levensfase?

Veel mensen die te maken hebben met rouw en verlies, en met uitvaart zijn uit eigen ervaringen in dat vak terecht gekomen. Dat is bij mij ook zo. Mijn oom had een uitvaartonderneming in Den Haag en daar liep ik nog wel eens koffie en cake rond te brengen toen ik nog op school zat. Mijn opa werkte in het mortuarium van het ziekenhuis in Den Haag. Dus helemaal onbekend was ik er niet helemaal mee.

In 2016 ging ik iets doen met mijn ervaring

Het heeft uiteindelijk tot 2016 geduurd voordat ik er echt iets mee ging doen. Het kwam elke keer weer op mijn pad. Een vriendin die heel jong overleden is, toen ik zelf 26 was. Ik heb de uitvaart begeleid zonder een uitvaartondernemer erbij. Ik heb vaak mensen bijgestaan in de laatste periode van hun leven. En toen werd mijn moeder heel ernstig ziek in 2000. Haar levensverwachting was nog een paar maanden. Dan schrik je, want dan is alles weg wat veilig was.

Mijn broer en ik zijn toen in de actiestand gaan staan. Wij zijn allebei van doorpakken en praten. En we hebben toen gezegd, Mam als dat zo is, wat wil je nog? Wat is voor jou belangrijk? Daar zijn we ons 7 maanden helemaal op in gaan stellen. Gedurende die maanden krabbelde ze op. Uiteindelijk is ze pas in maart 2016 overleden. In al die tijd hebben we een paar keer afscheid genomen en onze doelen zijn veranderd. Je perspectief verandert steeds. Ik merkte dat ik daar het meest aan kon bijdragen.

Van eigen ervaring naar professional

Kennissen en vrienden van mijn moeder die in dezelfde fase zitten, gingen mij steeds vaker bellen. En ik heb de begeleiding altijd gedaan vanuit mijn eigen ervaring van vroeger, maar ik wil ook weten hoe het nu gaat. Ik ben een opleiding ritueelbegeleiding en stervensbegeleiding gaan doen. En uiteindelijk is dit het pad geworden van jouw laatste levensfase, want je kunt zelf nog heel veel. Je kunt ook veel niet. Maar hoe koester je het leven en hoe ga je om met de dagelijkse realiteit. Ik dacht, daar moet ik wat mee! En toen is het idee gekomen om er een landelijk platform van te maken.

Kun je wat meer vertellen over het platform Jouw Laatste Levenfase?

Ik heb gekozen om samen te werken met een aantal specialisten. Het is geen gouden gids, maar echt een plaats waar mensen informatie kunnen halen. Daar werk ik samen met ondernemers die mensen helpen om het verschil te maken met hun hart en bedrijf. Als er iemand belt uit Zeeland, kan ik die familie met een gerust hart in contact brengen met een specialist. Ik heb heel bewust gekozen voor kwaliteit. Inmiddels geven we lezingen en brengen we boekjes uit. Volgend jaar komen we met een Dag van de Laatste Levensfase. We gaan ook met een online programma komen, want je ziet dat na corona online toch wel in ons leven verweven blijft.

Welke specialisten zijn aangesloten op het plaform Jouw Laatste Levensfase?

Dat is echt heel divers. Want alle vragen die je hebt in de laatste levensfase zijn van de koude kant en over de warme kant. Wat bedoel ik daarmee. Het kan zijn dat mensen vragen hebben over hoe ze zorg moeten gaan regelen straks. Hoe sta ik erin als mantelzorger? Wat vind ik belangrijk? Hoe kan ik het leven vieren met een groot feest nu ik er nog ben. Maar ook de koude kant, zoals je expertise waar sta je met je nalatenschap en hoe ontzorg je toekomstige nabestaanden? Hoe gaat het straks verder? Bijvoorbeeld een man die ALS heeft. Alles is nu goed voor elkaar, maar straks blijft de partner over, zijn bedrijf stopt straks en wat moet je dan verder? Hoe kun je in het huis blijven wonen? Wat wil je met je dierbare spullen? Soms zijn er ook gewoon gesprekken.

Nu is er een familie waar de man Parkinson heeft en echt aan het einde van zijn leven geraakt. Mevrouw is ooit verpleegster geweest en denkt dat ze alle rollen kan vervullen. Kinderen die zich grote zorgen maken en een huisarts die zegt, ik weet niet wat ik kan doen. De familie heeft veel meer hulp nodig dan ze nu krijgen. Het is ook vooral bewustwording daarin brengen. Deze familie kan nu nog doen, mevrouw kan haar man blijven verzorgen met gespecialiseerde hulp erbij. De man vindt het fijn dat er professionele hulp is gekomen en zijn vrouw ook haar hulp kan bieden die ze graag wil. Er is rust omdat er dingen geregeld zijn. Het gesprek aangaan om bewustzijn te creëren dat het ook anders kan tot en met bij de hand nemen en doorverwijzen als het gaat om financiële vraagstukken. Je kunt gedoe voorkomen door het gesprek aan te gaan, bewustwording te creëern en mensen de eigen regie te laten pakken.

Wat is het allereerste waar je zelf aan denkt bij de laatste levensfase?

Voor mij is de laatste levensfase sowieso langer dan palliatief en terminaal. Eigenlijk gaat bij mij de laatste levensfase in als je een confrontatie met die eindigheid hebt. Een aantal maanden of een paar jaar. Wat ik zelf belangrijk vind is dat mijn naasten niet hoeven te zoeken. Dat ze precies weten hoe of wat. Zelfs al als je deelt wat je niet wilt, scheelt al heel veel.

De laatste levenfase begint dus al veel langer dan mensen zelf beseffen. Wij denken vaak aan de laatste fase dat je bent uitbehandeld en dergelijke. Maar de laatste levensfase begint eigenlijk als er een stipje aan de horizon staat dat het einde van het leven in zicht komt.

Wat ik vaak zie bij families is dat ze zich laten overvallen. Ze worden ineens geconfronteerd met de gevolgen van ziek zijn en kunnen het dan allemaal niet meer in de hand houden. Of dat er dingen gebeuren die je eigenlijk helemaal niet had gewild. Bepaalde dingen bij leven regelen kan echt een heel groot verschil maken. Je hebt het echt in de hand hoe je het samen beleeft en je houdt de eigen regie hoe je het samen doet. Het hoeft niet groots, het hoeft niet meeslepend, maar doe alsjebliefst iets. Veel mensen worden geleefd door de situatie in plaats dat ze zelf de regie nemen.

Wat zou je mensen mee willen geven?

Heb sowieso een goed contact met je huisarts. Maar zorg ook dat je zelf informatie vergaart. Zoals ik al aangaf, we zijn bezig om veel meer kennis en informatie te gaan aanbieden om mensen de juiste beslissingen te laten nemen. Dan moet je eerst weten wat echt voor jou van belang is.

Informatiegids De Laatste Levensfase

Monique heeft een mooie informatiegids gemaakt. Wat heeft iemand daaraan? Kun je daar iets meer over vertellen?

Het is geschreven voor het moment dat je geconfronteerd wordt met die eindigheid. Er staan zes onderwerpen in die mogelijk op je pad komen, waar je nu eenmaal mee moet leren dealen. Door leven is ook leren omgaan met de situatie en daar weer het beste van maken. En er is bijvoorbeeld een hoofdstuk over zorg, je nalatenschap, je digitale nalatenschap, de uitvaart, wat vind jij nog belangrijk in je sterfbed.

In de gids staat een aantal scenario’s die mogelijk spelen en ideeën wat je ermee zou kunnen doen. Ik vind het belangrijk in alles wat we uitdragen samen met de partners van het platform wat we niet gaan vertellen wat iemand moet doen, maar dat we informatie geven zodat iemand zelf kan kijken, wat heb ik nodig? Dat staat onder andere in die gids. De gids staat natuurlijk op de website, hij ligt bij hospices, ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en andere zorgverleners. Het geeft een beetje een idee van wat er op je pad kan komen.

Mensen zouden niet mogen verdwalen. Als je zelf weet wat je wel en niet wil en je kunt als gelijkwaardige gesprekspartner aan tafel zitten, dat is wat ik graag zou willen.

Is er wel wat te kiezen als mensen thuis willen blijven in de laatste levensfase?

Er is een landelijke vereniging van vrijwilligers die thuis palliatieve en terminale zorg kunnen bieden. Maar er zijn ook steeds meer thuiszorgorganisaties die hospice-thuiszorg leveren. Dit is nog erg onbekend. Het is natuurlijk ook een onderwerp waar we liever niet over praten. Het is aan ons als specialisten en deskundigen om daar veel meer bekendheid aan te geven. Je kunt professionele hulp inschakelen, aanvullend op de liefdevolle hulp die jezelf kunt geven.

Even terug naar jou als ondernemer ……

Waar ben je het meest trots op wat je de laatste maanden hebt bereikt?

Dat is de stap zetten online informatie aan te bieden. Ik kan zo veel meer mensen bereiken en informatie beschikbaar stellen. Daarnaast heb ik erg genoten en ben ik heel erg trots op Tenslotte. Een magazine dat in maart uitgekomen is. Daar heb jij een hele mooie bijdrage aan geleverd samen met vele andere partners uit de praktijk.

En het kleine boekje Wat ik je nog zeggen wil, waarbij je liefdevolle woorden aan iemand kunt sturen die je misschien niet meer kunt bezoeken of die in een verzorgingstehuis of hospice is opgenomen. Wat je ook naar familieleden kunt sturen als iemand is overleden om te vertellen wat iemand voor jou betekent heeft. Hoe iemand jou geïnspireerd heeft en hoe je elkaar hebt leren kennen. En dat zijn de dingen waarvan ik denk, als ik op die manier het verschil mag maken. Eigenlijk ben ik trots op de momenten dat ik een verschil mag maken voor de familie of voor iemand. Als ik merk dat daardoor dingen in beweging gezet worden, dat iemand er iets mee kan of dat daardoor daadwerkelijk verschil wordt gemaakt, daar ben ik trots op.

Een van de dingen die je hebt genoemd is het magazine Tenslotte.

Kun je eens wat meer vertellen hoe dat magazine is ontstaan?

Eigenlijk was dat al een wens vanaf 2016, maar ik had ook wel een soort horror beeld van hoe doe je dat dan en wat gaat dat dan wel niet allemaal kosten? En vorig jaar was er een bevriende uitvaartondernemer die mij ter informatie het blad stuurde dat zij had gemaakt. En toen dacht ik, ja hallo, dit is ook coronatijd en zij heeft een magazine gemaakt. Ik heb gelijk de telefoon gepakt en gezegd: Nienke, kom op, vertel me eens even hoe dat is gegaan, want ik zou dat ook heel graag willen.

Ik kwam met de uitgever in contact en toen had ik binnen twee dagen het concept staan, ik ging een paar mensen bellen en drie weken later stond de grote lijn. Na drie maanden lag het fysieke magazine op mijn bureau. Tenslotte wordt tientallen keren per maand gedownload vanaf de website en wordt vaak geprint aangevraagd. En ik hoop zo dat we straks weer naar beurzen kunnen, lezingen kunnen geven, zodat ik hem onder de arm mee kan nemen en fysiek aan mensen kan meegeven. Volgend jaar maart staat de tweede editie gepland en het is dus een jaarmagazine bedoeld als inspiratie.

tenslotte magazine

Sandra: Ik vind het ook een heel mooi en waardevol blad vol met praktische informatie. Toen ik het kreeg, realiseerde ik me ineens, o ik heb het coverartikel geschreven. Dat was wel grappig. Leef het leven in de volle breedte want de lengte ken je niet. En eigenlijk geldt dat voor iedereen hè. Dus laten we het leven bij de kop pakken en leef elke dag zoals je dat het liefste doet en wees dankbaar voor wat je mag ervaren. Uiteindelijk kan elke dag ook voor ons de laatste zijn. Dat weten we niet. En vooral de oproep om in het nu te leven en niet te denken: het komt ooit wel, want wie zegt dat ooit nog komt.

Tenslotte is een titel die niet confronterend is, maar wel zegt waar het over gaat.

Wat zijn je ambities met het plaform Jouw Laatste Levensfase?

Zoveel. Ik kom tijd te kort en heb ideeen te veel. September beginnen om in maart Tenslotte 2022 te laten uitkomen. Online programma vanaf september. De stichting staat er met name om het magazine en boeken uit te brengen. We gaan volgend jaar de Dag van de Laatste Levensfase organiseren. Waarschijnlijk ergens in oktober 2022. Dat wordt een hybride vorm, zowel op locatie als online en is gericht op mensen die te maken hebben met de laatste levensfase. Lezingen, sprekers en muziek combineren we in een inspiratievolle dag.

Het gaat mij om inspiratie en bewustwording. En dat kan ik niet alleen. Dat doe ik graag met partners. En ook dat moet op het platform nog verder uitgebouwd worden. Er is voldoende te doen de komende jaren.

Hoe kunnen mensen met jou in contact blijven als ze meer willen weten over de laatste levensfase?

Abonneer je op de nieuwsbrief of blijf de website checken en kijk bij agenda. Dan kun je zien wat er allemaal aangeboden wordt. Of volg me op LinkedIn, daar ben ik het meest actief.

De laatste levensfase is natuurlijk best een serieus en vaak triest onderwerp.

Wat maakt Monique aan het lachen?

Heel veel. Mezelf. Ik kan echt om mezelf lachten, want ik ben soms echt een oen. Ik hou ook van humor en vergis je niet. Ook in deze periode wordt best veel lachen. Het leven is een lach en een traan en daar moet je ook niet voorbij lopen. Waarom zou je niet mogen lachen en gelukkig zijn in deze periode? die beide kanten zoeken en daar aandacht voor vragen, maakt dat ik zelf ook kan blijven lachen en genieten. ik heb een labradoedel en die is onbesuisd, rent door het bos heen en er gebeuren genoeg dingen in de wereld waarom we kunnen lachen. Natuurlijk geeft alle ontwikkelingen rondom bijvoorbeeld corona zorgen. Maar zie ook de mooie dingen van het leven en probeer die ook te koesteren.

Sandra: als je kijkt naar het mooie leven, je weet ik zet mensen in hun energie hun eigen leven te leiden, waar hun hart sneller van gaat kloppen. In life planning termen noemen we dat ook wel een vervuld leven. Hoe kijk jij daar naar?

Wat is voor jou een leven waar je hart sneller van gaat kloppen als alles mogelijk zou zijn?

Als alles mogelijk zou zijn, ga ik in ieder geval door met wat ik nu doe. Dat als fantastische basis. En als ik dat verder mag uitbouwen, zoals een landelijke dag. Mijn grootste droom is hier op de Veluwe nog eens een plekje te hebben voor mijn onderneming waar bewustzijn en inspiratie verder uitgebouwd kan worden. Denk aan retraite weekenden en lezingen, omgeven door bossen en de hei, waar je ‘vier het leven feesten’ kunt houden.

Wie zou jij nog ontzettend graag een keer willen ontmoeten?

Dat is een leuke …… Dan wil ik een kopje thee drinken met Boeddah of de Daila Lama. Ik ben niet gelovig, maar ik heb een deel van de familie dat uit Indonesië komt. Mij moeder en mijn oom zijn grote voorbeelden voor me en mijn oom reisde de hele wereld rond als correspondent en bracht altijd kleine boeddah beeldjes voor me mee. En dan denk ik heel spontaan gelijk aan Boeddah of de Daila Lama want dat zijn mensen die gewoon zijn wie ze zijn. Door het zijn is hij al gewoon inspirerend.

Welke vraag stelt niemand je, maar zou je dolgraag willen beantwoorden?

Ik ben door allerlei omzwervingen uitgekomen hier op de Veluwe en doe wat ik nu doe. Ik heb altijd willen studeren vroeger. Maar omdat mijn oom de wereld doorgereisd en ik heb mijzelf altijd zien lopen in de piramides met een schepje. Ik wilde eigenlijk graag archeoloog worden. Misschien in een volgend leven.

Sandra: bedankt voor dit interview, erg inspirerend. Ik wil aan iedereen vragen, leef in ieder geval je eigen mooiste leven. En daar waar het eindig is, laten we daar dan in ieder geval een waardevol einde van maken en laten we het onderwerp de dood en de laatste levensfase uit de taboesfeer trekken door er veel meer bekendheid aan te geven. Ik denk dat we dat samen kunnen omarmen en ik ondersteun van harte waar je allemaal mee bezig bent.

 

 

 

Dood, eindelijk af van dit taboe!

We weten twee dingen zeker in ons leven. Het eerste is dat we belasting moeten betalen. Mijn vakgebied als financieel planner is ervan doorspekt. En het tweede is dat we op een dag doodgaan. Toch stoppen we de gedachten hieraan bij voorkeur zo ver mogelijk weg. Ik merk dat in mijn werk als RegisterExecuteur, waarbij ik mij bezighoudt met estate planning, voorbereiden en afwikkelen van nalatenschappen ook. Er rust in onze maatschappij een taboe op de dood, iedereen moet er maar op zijn eigen manier mee om te zien gaan. Dood is eng en verdrietig en zorgt voor pijn. Het liefst stoppen we de dood zo lang mogelijk weg en laten we het geen deel uitmaken van ons dagelijkse leven. Maar door de dood te omarmen, maak je het leven zoveel rijker.

De meeste mensen weten dat een overlijden aanstaande is

Woody Allen zei ooit:

“It’s not that I’m afraid to die, I just don’t want to be there when it happens.”

Negen van de toen mensen zou het liefst overlijden in hun slaap. Slechts 20% overlijdt daadwerkelijk plotseling aan een hartstilstand, ongeluk, moord of zelfdoding. Tachtig procent van de mensen overlijdt ‘aangekondigd’. Op een dag hoor je de arts zeggen dat je ongeneselijk ziek bent. Dat je nog maar een beperkte tijd te leven hebt. Het was ergens in 2016 toen wij dat ook hoorden. Mijn partner was ongeneselijk ziek, kanker.

De dood was iets onbekends

Voor mij was de dood tot die tijd ook ‘ver-van-mijn-bed’. Je hoort natuurlijk wel eens op het nieuws dat een bekende ster is overleden. Maar je gaat dan ook weer verder met jouw leven. Opa’s en oma’s overleden vroeg in mijn leven. Daar was de bewustwording een stuk minder en overlijden kan natuurlijk als je ergens in de zeventig bent. Mijn vader overleed een stuk jonger. Hij is uiteindelijk maar 59 jaar geworden. Gesprekken over de dood hebben we nooit gevoerd. Over het leven ook niet trouwens.

Kwaliteit van leven

Ik ben opgeleid als life planner. Het is natuurlijk niet zo dat we het leven kunnen plannen. Dat weet ik maar al te goed uit ervaring door de ziekte en het overlijden van Guus. Maar als life planners helpen we mensen meer kwaliteit van leven te ervaren. Een leven waarin ze dicht bij zichzelf blijven, dingen doen die voor hun belangrijk zijn. Verlangens niet meer uitstellen, maar waarmaken. Je kunt je kwaliteit van leven verbeteren door je bewust te worden wat in het leven echt belangrijk is, keuzes maken die passen bij wie je wil zijn en wat je wil bereiken. En als je begrijpt wat geld in dat leven betekent, bereik je harmonie ook op dat vlak en draagt geld bij aan dat mooie leven. Helaas hebben veel mensen hebben een relatie met geld die totaal uit balans is.

Het verhaal van Hannie … haar man overleed

Ik kwam Hannie tegen bij een netwerkevenement. Ze vertelde over haar man Chris die ALS heeft. Ze vertelde hoeveel weerslag zijn ziekte ook had op haar leven. Bij Chris zijn voelde als eerste prioriteit en ze cijferde zichzelf volledig weg. Ook tot ongenoegen van Chris bleek later. Chris vond het belangrijk dat Hannie ook dingen ging doen die voor haar belangrijk waren, zoals sporten en met vriendinnen uit eten.

Kracht

Life planning gaf Hannie houvast om ook haar eigen plan te trekken. Door de kracht van life planning te ervaren hebben Hannie en Chris vanuit liefde samen het pad naar het levenseinde van Chris kunnen bewandelen. Hannie heeft Chris vol vertrouwen kunnen loslaten in de wetenschap dat hij geen onvervulde verlangens meer had en dat de cirkel rond was. Zij heeft daarnaast voldoende energie om na zijn overlijden het leven relatief snel van een positieve kant te bekijken. Elke nieuwe fase in het leven is de geboorte van herinneringen.

Levensgebeurtenissen zijn vaak een trigger tot verandering

En dan maakt het niet uit in welke fase van je leven je bent. Je hebt een gezin met jonge kinderen, je kinderen verlaten het ouderlijk nest en kopen hun eerste woning, je bent gepensioneerd, je werkt bij een werkgever of je bent zelfstandig ondernemer. Je vervult verschillende rollen in het leven. Niet alleen die van vader, moeder, opa, oma, echtgenoot, vriend, vriendin, buurman, buurvouw, maar soms ook die van mantelzorger.

Veel mensen komen bij mij als ze op een kruispunt in het leven zijn aangekomen, of als ze zien dat die er aan komt. De bewustwording dat ze iets anders willen dan ze nu doen, of niet meer mee willen of kunnen veranderen in hun werk. Of dat ze geconfronteerd worden met een ernstige ziekte wat het leven op de kop zet. Soms is er een aanleiding nodig om tot het besef te komen dat ze het liefst iets anders willen in het leven. Het besef van een overlijden binnen weken, maanden of jaren geeft het leven vaak een compleet andere dimensie.

Het verhaal van Gerard …. die dood ging

Gerard was 62 jaar toen we elkaar ontmoette. Maar helaas is Gerard er niet meer. Hij overleed in 2019 aan de gevolgen van een beroerte. Hij liet een vrouw en een dochter achter. Gerard heeft zijn hele leven hard gewerkt, de laatste twintig jaar was hij ondernemer. Hij werkte altijd met de gedachte in het achterhoofd om later een goed pensioen en daarmee een goed leven te kunnen leiden. Dingen doen die voor hem en Astrid belangrijk waren, schoof hij voor zich uit. Als we met pensioen zijn dan ………. Goed betekende voor hem financieel vrij zijn en geen zorgen over geld te hebben. Wat van de wereld zien en kunnen doen waar hij zin in had. Gerard had geen idee toen ik hem en zijn vrouw Astrid een half jaar voor zijn overlijden liet zien dat hij zijn doel allang had bereikt. Gerard had vier jaar daarvoor zijn bedrijf kunnen verkopen, maar zei nee. Achteraf uit onwetendheid, want Gerard bleek allang financieel vrij te zijn. Na dit inzicht en de energie die ik hem en Astrid meegaf voor het volgende hoofdstuk in hun leven, was Gerard eraan toe om met pensioen te gaan. Maar in plaats van jaren van het leven te genieten is en kwaliteit aan zijn leven toe te voegen, is hij helaas betrekkelijk vroeg heengegaan.

Wake up call

Het verhaal van Gerard staat niet op zichzelf. Jaarlijks overlijden er mensen die nog in de bloei van hun leven zouden moeten zijn. Zo ook mijn partner Guus, die helaas maar 57 jaar mocht worden. En jij kent ze vast ook wel. Mensen die je vroeg zijn ontvallen. Vaak is een confrontatie met de dood aanleiding om over het leven na te denken. En vaak komt dan ook de gedachte: dit gaat mij toch niet gebeuren en wat wil ik eigenlijk in dit leven?

We laten ons vaak weerhouden door (gebrek aan) geld

Door die gouden kooi waarbij ik maandelijks een goede factuur kon sturen, heb ik mij laten weerhouden om dicht bij mezelf te blijven. Nu heb ik het mooiste vak van de wereld. Ik laat mensen ervaren dat rijkdom over meer gaat dan geld alleen. Ik stimuleer mijn cliënten geef ze energie om het leven te omarmen en te gaan voor wat voor hun belangrijk is. Vervul verlangens voordat het leven voorbij is en de dood aan de deur klopt. Geld is niet weg te denken uit ons leven. Laten we dan ook daarmee omgaan in harmonie en gebruiken waarvoor het bedoeld is: een neutraal ruilmiddel om je leven aangenaam te maken. Er is geld genoeg op de wereld, alleen jammer dat het zo slecht is verdeeld. Leven en geld oprecht met elkaar verbinden en meer leven vanuit je hart en minder vanuit je hoofd. Dat noemen we financial life planning.

De dood klopt aan de deur

Het overlijden van Guus was het eerste overlijden dat ik van dichtbij meemaakte. Er ging een heel proces aan vooraf en er ging ook een hele nieuwe wereld voor me open. Tussen de eerste diagnose van een melanoom tot de mededeling dat hij uitbehandeld is, gaat gevoelsmatig een mysterieuze wereld schuil waarin ik oprecht geïnteresseerd ben geraakt. Wat gebeurt er met ons als we weten dat de dood aan de deur klopt? Wat is er allemaal mogelijk in die laatste levensfase, en wat niet? En hoe kun je de dood mentaal omarmen?

Frustratie

De dood omarmen, iets waar Guus niet toe in staat was. Hij knokte tot het bittere einde en kon niet berusten in de wetenschap dat er een einde kwam aan zijn leven. Uit frustratie vroeg hij meerdere keren aan de huisarts waarom er nou geen dokter was in deze wereld die hem beter kon maken. Hij was gelukkig met zijn leven nu en er nog helemaal niet klaar. Er was nog veel te doen en aan sterven wilde hij niet denken. Laat staan dat hij het gesprek wilde voeren over verlangens en wat hij nog belangrijk vond. En ik? Ik liet hem vooral in het nu zijn en had om voorhand veel meer willen weten over het proces over doodgaan. Frustratie is iets dat veel blijkt voor te komen bij mensen in de laatste levensfase.

Jong geleerd …..

Angst voor de dood is toegenomen omdat we de dood hebben weggeduwd uit ons leven. Manu Keirse, psycholoog, zie eens:

“Het is heel normaal dat we bang zijn voor iets waar ze niets over weten. Iedereen sterft ook maar één keer, je doet het geen twee keer. Je kunt het nooit overdoen. En dat terwijl de dood eigenlijk heel gewoon is.”

Laten we het taboe van de dood halen. Laten we onze kinderen leren dat de dood onomkeerbaar is, dat alles wat leeft een keer doodgaat en dat dat niet noodzakelijkerwijs wordt veroorzaakt door iemand. Het leven gaat een keer over. Dat geldt voor die mooie vlinder die fladdert, voor de mier de bergen werk verzet, voor de bloemen in de tuin, voor de kat van de buren die elke dag even voorbij wandelt en ook voor ons als mens. Maak de dood bespreekbaar en zorg ervoor dat het allemaal gaat zoals gewenst is. Bespreek wensen omtrent uitvaart, financiële afhandeling en maak alles inzichtelijk en overzichtelijk.

De dood geeft ook een boodschap

‘Mensen die sterven kunnen je alles over het leven leren’ en dit is geen holle frase. Mensen op hun sterfbed kijken terug op het leven en evalueren het. Het is waardevol om naar hen te luisteren. Laat je door hen die gaan inspireren. Zo realiseerde ik me dat het hele kleine dingen zijn die ik zou willen doen. Een bucketlist ……. het klinkt mooi maar veel mensen die in het laatste hoofdstuk van hun leven zitten hebben die vaak niet. Guus wilde helemaal niet nog een keer een grote reis maken. Hij wilde vooral gewoon thuis zijn en het hele weekend met voetbal bezig zijn. Dat was zijn passie en daar had hij plezier aan. De kneepjes van het vak van (assistent-)scheidsrechter overdragen aan de jeugd. Tot twee maanden voor zijn overlijden zat hij op zaterdag en zondag op de tribune ergens langs een voetbalveld in het land. Daar genoot hij van! Ken jij iemand die de dood ziet naderen? Knoop dan eens een waardevol gesprek aan en leer van zijn of haar inzichten.

Als ik het leven over mocht doen

Ook Bronnie Ware is bij veel professionals die werken met mensen in de laatste levensfase bekend. In de jaren dat zij stervende mensen begeleidde tijdens haar werk als verpleegster, veranderde haar leven compleet door alle inzichten en lessen die zij van hen leerde. Zij schreef een boek vanuit haar ervaring in de palliatieve zorg, ‘Als ik het leven over mocht doen’. Ze voerde gesprekken met mensen op hun sterfbed en ze stelde een spijt-top 5 samen. Die ziet er als volgt uit:

  1. Had ik maar de moed gehad mijn eigen leven te leiden in plaats van het leven dat anderen van mij verwachten;
  2. Ik had minder willen werken;
  3. Had ik maar de moed gehad om mijn gevoelens te uiten;
  4. Was ik mijn vrienden mar niet uit het oog verloren;
  5. Had ik mijzelf maar wat meer geluk gegund.

Overledene hebben vaak spijt

Het eerste punt is de meest algemene reactie van spijt. Als mensen zich realiseren dat hun leven ten einde is en in alle helderheid terugblikken, dan is het makkelijk soms te zien hoeveel dromen niet in vervulling zijn gegaan. De meesten hebben zelfs niet de helft van hun verlangens vervuld en zien in dat hun keuzen daarvan de oorzaak zijn. Wacht niet tot je de dood in de ogen kijkt, maar vier het leven. Stel geen dingen uit die je vandaag kunt doen, want voor je het weet is het te laat.

Omarm de dood!

Ik hoop dat je vanuit dit blog meeneemt dat de dood een onderwerp is om  met elkaar over te praten. Haal het taboe van de dood af. Bespreken wat belangrijk is in het leven en te zorgen dat verlangens vervuld worden. Niet dikwijls is dat ook het verlangen naar financiële rust. Door zaken te bespreken en vast te leggen, heb ik ervaren dat het voor Guus een hele bevrijding was. Hij kon de financiële kant van de dood loslaten. Doorbreek het taboe en maak de dood bespreekbaar! Het levert veel meer op dan je denkt.

Luister ook eens naar de podcast die ik in mei 2021 heb opgenomen samen met Winny Bos van Doulawijzer. Daarin bespreken we onder andere hoe je ervoor zorgt dat je je richt op dingen die belangrijk zijn in het leven, zeker ook als het levenseinde in zicht is.

Nu ben jij aan zet

Zeg een eerlijk: heb jij met je partner of kinderen wel eens over de dood gesproken? Wat daarbij je wensen zijn? Heb je het voor je naasten en je dierbaren op financieel vlak goed geregeld? Kom eens langs voor een kopje koffie.

Uitvaart en alles over afscheid nemen

Sterven is de afsluiting van het leven. Het gaat over afscheid nemen. Ook al weten we dat het ooit zover is, het is enorm verdrietig als het moment daar is. En uitgerekend dán moet in korte tijd veel worden besloten en geregeld. Je wil degene die is overleden natuurlijk een bijzondere uitvaart geven. En je wil voldoende tijd om afscheid te nemen. In mijn werk als RegisterExecuteur merk ik dat veel mensen vragen hebben over dit onderwerp. Maar ik merk ook dat ze het vaak moeilijk vinden om over een uitvaart te praten en na te denken over het moment dat we afscheid nemen van het leven. Hieronder zijn de meest gestelde vragen over een uitvaart opgenomen.

Hoe kun je een uitvaart goed voorbereiden?

Een uitvaart vooraf goed voorbereiden geeft enorm veel rust. Je kunt het dus eigenlijk niet nalaten.

Je wensen vastleggen

Neem even een moment om samen met je partner en kinderen over je uitvaartwensen te praten. Niet gemakkelijk, maar wel erg waardevol en ik weet uit ervaring dat het nabestaanden veel rust geeft te weten wat de overledene wel of niet wil. Met 5 minuten kom je al een heel eind. En dingen die je niet hebt besproken vinden ook invulling als de uitvaart wordt besproken met nabestaanden.

Naast het bespreken van de uitvaartwensen kunnen ze worden vastgelegd in een wilsbeschikking uitvaart (codicil). Een wilsbeschikking moet door jezelf geschreven zijn, gedateerd en ondertekend zijn. Je kunt de wilsbeschikking het beste bewaren waar het snel gevonden kan worden. Dit kan bijvoorbeeld fysiek in de Nalatenmap en in jouw Digitaal Nalatenschapsdossier dat wij als RegisterExecuteurs gebruiken. Zorg in ieder geval dat uitvaartwensen na een overlijden snel op tafel kunnen komen.

Uitvaart wilsbeschikking

Uitvaartwensen vastleggen

Wie zijn er welkom op je uitvaart?

Drie op de tien Nederlanders hebben familieleden, vrienden of kennissen die ze liever niet naast hun kist willen hebben. Dit is een van de resultaten uit een onderzoek, uitgevoerd in opdracht van landelijk uitvaartverzorger en -verzekeraar Monuta. In de meeste gevallen is deze wens ergens wel bekend bij nabestaanden, maar bespreek het toch.

Nuvema (nu Lifetri) deed in 2011 onderzoek. De Top 10 meeste geweigerde familieleden bij een uitvaart wordt gedomineerd door de ex-partners (nummer 1 en 3) en de zussen en broers (nummer 2 en 4). De veel voorkomende opmerking hierbij is: “Ik ben niet voor niets gescheiden, mijn ex is verleden tijd”. De meest genoemde reden om familieleden te weigeren bij een uitvaart is een familieruzie uit het verleden. Ook het feit dat men soms al jaren geen contact heeft gehad speelt hierin mee.

De uitvaartbranche neemt extra maatregelen vanwege het Coronavirus. Branchevereniging BGHU adviseert dat er bij een uitvaartplechtigheid maximaal 30 mensen aanwezig mogen zijn. Dela vindt dit nog te veel. Als er maar een beperkt aantal mensen welkom zijn om afscheid te nemen, wie wil je dat er komt en tegen wie moet je nee zeggen? Laatst had ik iemand die zei dat hij liever kiest voor vrienden dan familieleden waarmee nauwelijks contact is. Maak het onderwerp bespreekbaar, juist nu.

“Soms is een vriend belangrijker dan een familielid.”

Wat te doen na een overlijden?

Direct na een overlijden moet een arts officieel het overlijden vaststellen. Hij legt dit vervolgens vast in een ‘Verklaring van Overlijden’. Meestal is het de huisarts die het overlijden vaststelt als een overlijden thuis plaatsvindt. Na vaststelling van de dood kan contact worden opgenomen met de uitvaartondernemer om het lichaam van de overledene over te brengen. De uitvaartondernemer neemt de verklaring van de arts in om zijn werkzaamheden te mogen aanvangen. Met de verklaring van overlijden doet hij onder andere aangifte bij de Burgerlijke Stand in de gemeente waar iemand is overleden. De uitvaartondernemer moet deze aangifte doen voor het verkrijgen van ‘Verlof tot begraven/cremeren’.

Wat moet er geregeld worden voor de uitvaart?

De uitvaartleider maakt meestal de dag na overlijden een afspraak om met de nabestaanden praktische zaken voor de uitvaart door te nemen. Niet alles hoeft in het eerste gesprek gelijk in kannen en kruiken te zijn. Er is tot de uitvaart meerdere keren contact en veel ook onderdelen van de uitvaart worden later ingevuld. In een eerste gesprek komt vaak aan de orde:

  • Persoonsgegevens van de overledene.
  • Is de wens om de overledene te begraven of te cremeren?
  • Waar mag het afscheid plaatsvinden? In het uitvaartcentrum, de kerk, het crematorium of de begraafplaats.
  • Wanneer vind het afscheid plaats? Dit gebeurt niet eerder dan 36 uren na het overlijden en uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden.
  • Waar wordt de overledene opgebaard? In een rouwcentrum of thuis?
  • Wil je helpen met het verzorgen van de overledene? De uitvaartleider zal ook vragen kleding klaar te leggen om de overledene na de laatste verzorging aan te kleden.
  • Het vervoer van de overledene eventueel met volgauto’s.
  • Komt er een condoleance mogelijkheid los van het afscheid, bijvoorbeeld de avond er voor?
  • Worden er rouwkaarten verstuurd en/of een advertentie geplaatst? Is er al een adressenlijst en welke teksten wil je gebruiken?
  • Is er een uitvaartverzekering? De uitvaartleider verzorgt vaak het opvragen van de uitkering bij de verzekeraar.

In de loop van de week worden ook andere zaken besproken. Denk aan de bloemen, inhoud van het afscheidsprogramma (sprekers en muziek) en catering.

Uitvaartonderneming of uitvaartleider

Er zijn veel zelfstandig uitvaartleiders werkzaam die families begeleiden bij het laatste afscheid. Zij zijn zzp-er die meestal een samenwerking hebben met bijvoorbeeld uitvaartondernemingen, crematoria, bloemisten, grafisch ontwerpers en andere professionals die werkzaam zijn in dit speelveld. Daarnaast zijn uitvaartleiders werkzaam in loondienst bij een uitvaartonderneming. De uitvaartonderneming heeft vaak alles rondom een uitvaart onder een dak. Uitvaartleiders, zelfstandig of in loondienst, hebben een groot organisatietalent en empathisch vermogen. Ze zijn gedreven mensen te helpen hun overleden dierbare een waardig afscheid te geven. Kijk vooral goed waar jij jezelf het prettigst bij voelt.

Wie geeft de opdracht voor een uitvaart?

Na het overlijden moet de uitvaart te worden geregeld, maar wie is eigenlijk de opdrachtgever? In de praktijk vraagt de uitvaartleider dit aan de nabestaanden en verloopt het allemaal soepel. Formeel is degene die de uitvaartondernemer belt om de overleden te laten overbrengen ook de opdrachtgever. De opdrachtgever heeft rechten die andere nabestaanden niet hebben. Denk aan het recht om beslissingen te nemen. Maar de opdrachtgever is ook verplicht te zorgen dat de kosten van de uitvaart worden betaald. Als er geen nabestaanden zijn die opdracht geven voor de uitvaart, dan is de gemeente opdrachtgever. Iedereen heeft immers recht op een respectvol afscheid.

Hierboven las je al dat het handig is je uitvaartwensen vooraf vast te leggen. Het feitelijke regelen doen de nabestaanden natuurlijk. Het is goed om vooraf te bespreken wie de opdrachtgever van je uitvaart zou kunnen of moeten zijn. Zeker als het geen vanzelfsprekendheid is als er bijvoorbeeld geen partner en/of kinderen zijn. Heb je een testament, kijk daarin dan ook even wie daar is opgenomen als executeur en wat zijn of haar bevoegdheden zijn. Er zijn drie soorten executeurs, maar daarvoor zal ik een ander artikel schrijven. Mijn advies hier is om de uitvaart altijd in familieverband te regelen en dat ook zo vast te leggen in je testament. Hoewel een professionele executeur in praktijk altijd te laat zal zijn, kan hij of zij formeel ook de bevoegdheid hebben de uitvaart te regelen. Wat mij betreft is dat onwenselijk, tenzij het niet anders kan of expliciet de wens is.

Wat zijn de mogelijkheden bij een uitvaart?

Het kan goed zijn om eens bij je eigen uitvaart stil te staan. Als je jouw wensen kenbaar maakt en vastlegt, dan laat je nabestaanden met minder vragen achter in een tijd waarin ze veel aan hun hoofd hebben. Deel je uitvaartwensen met je partner of kinderen. En leg deze wensen het liefst schriftelijk vast. Nagenoeg alles is mogelijk. Bespreek vooral de wensen die er zijn met de uitvaartleider. Hij of zij is je gids in de periode van afscheid nemen.

Een uitvaart in tijden van Corona

De maatregelen van de overheid om de verspreiding van het corona virus in te dammen, heeft ook gevolgen voor een uitvaart. Traditioneel afscheid nemen van je dierbare is extra moeilijk, terwijl de behoefte aan verbinding juist nu heel groot is. Een uitvaart heeft ook een belangrijke functie voor de rouwverwerking, omdat uitvaarten worden uitgesteld, verkort of plaatsvinden met minder mensen.

De meest in het oog springende maatregel is de beperking van het aantal personen dat afscheid mag nemen. Als mensen 1,5 meter afstand kunnen houden, mogen maximaal 30 personen bij elkaar zijn. Uiteraard moeten ook alle hygiënemaatregelen ter bestrijding van het corona-virus in acht worden genomen. Het aantal aanwezigen is inclusief het uitvaartpersoneel (uitvaartleider, geestelijke en begraafplaatsbeheerder of medewerkers bij een crematorium). Meer informatie over uitvaarten bij COVID-19 vind je op de website van de overheid. Overigens kunnen uitvaartondernemers afwijken van deze maatregel in de zin dat zij minder mensen toelaten.

Wat kost een uitvaart?

De kosten van een uitvaart liggen al gauw tussen de € 6.000 en € 11.000. De hoogte van de kosten is afhankelijk van persoonlijke wensen. Een uitgebreide afscheidsdienst met borrel en hapjes kost bijvoorbeeld meer dan een afscheid in kleine kring. De keuze voor een begrafenis of crematie zijn van invloed op de totale kosten van de uitvaart. Voor elke uitvaart zijn er basiskosten. Hierbij kun je denken aan de diensten van de uitvaartverzorger en de laatste verzorging van de overledene en het opbaren in een uitvaartcentrum of thuis. De totale kosten zijn afhankelijk van de persoonlijke wensen. Kies je voor bijzonder rouwvervoer, een luxe kist en een plechtigheid met uitgebreide catering, dan zijn de kosten ook wat hoger.

Wil je weten wat een uitvaart naar jouw wens ongeveer kost? Er zijn verschillende online modules waarmee je een indicatie krijgt. Google op uitvaartkostenmeter en je ziet verschillende modules waarmee je in een aantal korte stappen een goede indicatie krijgt. Is er sprake van een begrafenis? De hoogte van de grafkosten verschillen per gemeente en worden vastgelegd in een gemeentelijke verordening. Deze verordening kun je vinden op de website van jouw gemeente maar ook op de website van de overheid https://www.officielebekendmakingen.nl/ Vul dan de volgende zoekwoorden in: Verordening lijkbezorgingsrechten 2020 <jouw gemeente>, bijvoorbeeld: Verordening lijkbezorgingsrechten 2020 Utrecht.

Is het mogelijk vooraf kennis te maken met een uitvaartleider?

Het is bijna altijd mogelijk om van tevoren een afspraak te maken met een uitvaartleider. Zo kun je vooraf ervaren of hij de juiste persoon is om jou en je familie te begeleiden. Juist in de periode voorafgaand aan een afscheid is het belangrijk om een klik te ervaren en een goed gevoel te hebben. Degene die in de laatste levensfase zit kan zijn wensen bespreken, maar dat hoeft natuurlijk niet. Hierboven schreef ik al dat ook met dierbaren wensen besproken kunnen worden. En is een overlijden plotseling daar, dan komt alles op zijn pootjes terecht. Let daarbij wel even op of de uitvaartondernemer is aangesloten bij de branchevereniging.

Zo kun je erop vertrouwen dat kwaliteit geleverd wordt

Een uitvaart kun je maar één keer goed doen. Het is geen generale repetitie waarbij je je schouders ophaalt en zegt: volgende keer beter. Alberto Stegeman besteedde al eens aandacht aan een louche uitvaartondernemer in Delft. Zo’n ondernemer tegenkomen is waarschijnlijk je grootste nachtmerrie. Hieronder kun je een openbaar fragment van Youtube terugkijken.

Natuurlijk kun je dat kunt voorkomen. Kijk of de uitvaartondernemer is aangesloten bij de branchevereniging BGNU. De BGNU is de grootste ledenorganisatie van uitvaartondernemingen in Nederland. De aangesloten ondernemingen voeren meestal ook het kwaliteitskeurmerk op hun website. Veel zelfstandig uitvaartleiders zijn aangesloten bij de Stichting Keurmerk Uitvaartzorg. Zij hebben een Register Uitvaartverzorgers waarin personen zijn opgenomen die de toevoeging RU achter hun naam mogen opnemen. Ook zij moeten aan de geldende kwaliteitscriteria voldoen. En wellicht zijn er meer goede organisaties. Laat het me gerust weten.

BGNU uitvaartondernemingen

Keurmerken voor de uitvaartbranche

Uitvaartzorg keurmerk

 

 

 

 

In welke periode is een uitvaartleider beschikbaar?

Een uitvaartleider is  je vaste contactpersoon en begeleidt het hele traject persoonlijk. Van begin tot het eind kun je alle vragen stellen en neemt hij de leiding vanaf het moment van de melding van overlijden tot en met de uitvaart. En de meeste uitvaartleiders beiden ook daarna nog begeleiding, bijvoorbeeld in de vorm van een aanvullend gesprek waarbij je met elkaar terugkijkt naar het afscheid nemen, de uitvaart en de rouwverwerking.

Welke diensten biedt een uitvaartleider aan?

Een uitvaartleider biedt natuurlijk persoonlijke begeleiding in de moeilijke en emotionele periode waarin veel geregeld moet worden. Uit ervaring weet ik dat je tussen het moment van overlijden en de uitvaart enorm geleefd wordt. Je agenda vult zich vanzelf en tijd om even op adem te komen is mondjesmaat aanwezig. Een uitvaartleider kan je veel werk uit handen nemen. De uitvaartleider regelt het vervoer en de verzorging van de overledene, foto’s, bloemen, catering en heeft contact met locatie voor de uitvaart. Hij regelt het programma voor de uitvaart en kan je ook behulpzaam zijn bij het bestellen van bloemen of rouwdrukwerk. Eigenlijk kun je hem vragen alles te regelen wat nodig is. Hij is ceremoniemeester, spreekt bij de uitvaart en heeft contact met andere sprekers. Er wordt gemiddeld 30 tot 40 uur besteed aan alles regelen rondom een uitvaart.

Een persoonlijke rouwkaart

De rouwkaart is het laatste visitekaartje van de overledene. Het is van belang dat een rouwkaart zorgvuldig wordt uitgezocht en samengesteld. En de rouwkaart wordt natuurlijk snel verstuurd. Zo zijn de ontvangers tijdig van het overlijden op de hoogte en ze weten waar en wanneer de uitvaart plaatsvindt. Het achterhalen van de juiste adressen kan een tijdrovende klus zijn. Wanneer het overlijden niet onverwacht is, heb je misschien al een lijst samengesteld.

En welke tekst moet er dan op de kaart? Dat is natuurlijk aan de nabestaanden, maar misschien heeft de overledene hierover eerder al gedachten gedeeld. Heb je geen tekst voorhanden, dan zijn er vele voorbeelden. Kies je ervoor de kaart door de uitvaartleider te laten maken, dan heeft hij of zij vaak een map met voorbeelden bij zich. Maar er zijn ook gespecialiseerde grafisch vormgevers die het ontwerp en het versturen van de rouwkaart uit handen nemen. Als RegisterExecuteur werk ik bijvoorbeeld graag samen met Leavz. Geke Scholten maakt prachtige en vooral hele persoonlijke kaarten. Wie je rouwkaart ook maakt, een uitvaartondernemer of een gespecialiseerde grafisch vormgever, jij levert de specificaties en ideeën. Maar doe het niet zelf, want je hebt wel wat anders te doen in deze emotionele periode van afscheid nemen.

Uitvaart rouwkaart

Voorbeeld van een persoonlijke rouwkaart

Muziek tijdens de uitvaart

Muziek speelt een belangrijke rol op bijzondere momenten in ons leven. Vooral als we uitdrukking willen geven aan onze emoties. De muziekkeuze kan gedachten verwoorden, troost bieden en een bijzondere sfeer creëren. Veel mensen hebben herinneringen bij bepaalde liedjes. Daarom speelt op uitvaarten muziek vaak een grote rol. Misschien herken je dit wel. Kies vooral muziek die bij het levensverhaal van de overledene past. En misschien heeft de overledene weleens nagedacht over welke muziek bij zijn levensverhaal past.

Elk crematorium heeft de mogelijkheid muziek te laten horen. Tijdens het bespreken van de uitvaartplechtigheid komt de muziekkeuze altijd aan de orde. Meestal is er ruimte voor 4 of 5 liedjes. Het gebeurt steeds vaker dat er muziek wordt afgespeeld tijdens het afscheid van een overleden dierbare. Met een groeiende wens naar een uitvaart met een persoonlijke invulling, is ook livemuziek tijdens de uitvaart de laatste jaren erg in trek. Livemuziek tijdens de uitvaart zorgt voor een mooi en intiem moment. Hieronder vind je een video als inspiratie.

Fotografie of filmen tijdens de uitvaart

De een moet er niet aan denken. En de ander wil het juist graag. Een film laten maken van de uitvaart of een fotograaf die de dag van afscheid vastlegt. Het zijn allemaal persoonlijke keuzes die worden besproken met de uitvaartleider. Mijn ervaring is dat er tijdens de uitvaartdienst veel langs nabestaanden heen gaat. Dan is het fijn dat het crematorium de mogelijkheid biedt om de dienst op te nemen. Zo kun je later en alleen als je dat wil, het afscheid nog eens rustig terugkijken. Wie was er eigenlijk allemaal? En wie heb ik gemist? Wat hebben de sprekers precies verteld?

Bloemen voor de uitvaart

Uit ervaring weet ik dat bloemen heel veel troost bieden. Elke keer als je bij het uitvaartcentrum komt en er is een nieuw rouwboeket gebracht, geeft dat een fijn gevoel van betrokkenheid. Als je in je laatste levensfase zit, kun je alvast nadenken over wat je wil. Wel of geen bloemen? Wel bloemen van de directe familie en een donatie voor een goed doel van andere belangstellenden? Mensen die overlijden aan bijvoorbeeld Kanker zetten een collectebus van KWF bij de entree van het crematorium of begraafplaats. En kies je voor bloemen, van welke kleur houd je dan niet)?. Je kunt je voorkeuren ook op de rouwkaart zetten.

Rouwboeket

Ga bij de keuze voor een rouwboeket vooral af op je eigen gevoel. Of kies de favoriete bloemen van de overledene. Je kunt je ook laten inspireren door de betekenis van bloemen. Vind je het lastig om een keuze te maken? Dan maak je met witte lelies een veilige keuze. De lelie is de meest gebruikte bloem voor een rouwboeket. Ook witte rozen worden veel gebruikt bij een uitvaart. Maar elke andere bloem is prima. Naast de keuze voor de soort bloem is de kleur belangrijk in een rouwboeket. Elke bloem en elke kleur heeft een eigen betekenis en kan met die gedachte gebruikt worden. Rouwboeketten kunnen worden opgemaakt in allerlei vormen: in een druppel- of hartvorm, als een beertje voor een overleden kindje, als krans of een klassiek bloemstuk. Ook persoonlijke eigendommen kunnen in het bloemstuk worden verwerkt. Een ring, de pet van opa, een knuffel, een voetbal van de favoriete club of iets anders dat aan de overledene toebehoorde.

rouwboeket uitvaart

Rouwboeket uitvaart

Staan alle boeketten naar wens

Als nabestaande wordt door de uitvaartleider voor aanvang van de afscheidsdienst gevraagd of de bloemen, kransen en bloemstukken naar wens op het podium staan. Er bestaat een protocol voor het neerleggen van bloemen, maar de rangschikking is natuurlijk aan jou. Tijdens de uitvaart worden bloemen en kransen van de directe familie meestal op de kist gelegd en liggen de boeketten en kransen van overige belangstellenden rond de kist. Hoe verder de belangstellenden van de overledene afstaan, hoe verder de bloemen volgens het protocol van de kist liggen. Je kunt ook losse bloemen uitdelen tijdens de ceremonie die de belangstellenden op de kist kunnen leggen als ze de laatste eer bewijzen aan de overledene.

Tip: stuur je rouwboeket naar het uitvaartcentrum

Wil je de familie een hart onder de riem steken? Stuur dan bloemen naar het uitvaartcentrum! Vaak worden rouwboeketten afgeleverd bij het crematorium of de begraafplaats op de dag van de uitvaart. Bloemen bieden veel troost, maar je weet ook zeker dat de bloemen met de overledene mee gaan naar het crematorium of de begraafplaats. Ze krijgen een plek in het hart van de nabestaanden en een mooie plaats op het podium. Bij aflevering bij het crematorium is de kans groter vergeten wordt ze op het podium bij de kist te zetten.

Wat moet er met de rouwboeketten gebeuren?

Na de uitvaart kun je vaak kiezen wat je met de bloemen wil doen. Bloemstukken die in een oase zitten blijven lang goed, maar mogen niet mee bij de crematie van de overledene. De meeste crematoria houden zich aan milieuvoorschriften en een oase is erg vervuilend. Op een begraafplaats is het logisch dat ze boeketten bij het graf blijven. Informeer vooraf naar de mogelijkheden en vraag wat er met de bloemen gebeurt. Wij waren positief verrast dat de bloemen na ruim 2 weken nog in de tuin bij het crematorium lagen.

Waaruit bestaat een nota van de uitvaart?

De nota van een uitvaart is opgebouwd uit de volgende (basis) elementen:

  • Het aannametarief de uitvaartbegeleider,
  • Kosten voor de laatste verzorging,
  • Kosten voor het opbaren thuis of in een rouwkamer,
  • De kist,
  • Vervoer van de overledene,
  • De crematieplechtigheid of begrafenis,
  • Condoleance met consumpties,
  • Rouwdrukwerk,
  • Rouwboeket,
  • Eventuele rouwadvertentie in de krant.

De nota kan achteraf geen verrassing zijn. Tijdens het eerste gesprek met de uitvaartleider heeft hij een kostenopgave verstrekt waarvoor je als opdrachtgever tekent.

Ik heb een uitvaartverzekering. Kun je met iedere uitvaartverzekering bij een uitvaartonderneming terecht?

Ja, vaak wel. Er zijn twee verschillende uitvaartverzekeringen. De zogenaamde kapitaalpolissen keren een van tevoren vastgesteld bedrag uit aan de nabestaanden. Zij kunnen zelf kiezen aan welke diensten en producten dit wordt uitgegeven. Bij een natura verzekering staan producten en diensten vooraf vast. Deze polissen zijn bedoeld om de uitvaart te regelen en de verzekering bestaat uit een pakket van diensten. Denk hierbij aan persoonlijke begeleiding door de uitvaartverzorger, de laatste verzorging van de overledene, de uitvaartkist, vervoer van de plaats van overlijden (soms ook vanuit het buitenland) naar het uitvaartcentrum, de kerk en de begraafplaats of crematorium. Maar ook opbaren in het uitvaartcentrum, volgauto’s, rouwkaarten en verzending daarvan, dankbetuigingen, condoleanceregister en bewijs van overlijden zijn meestal opgenomen in de dekking. Sommige natura verzekeringen bieden ook rechtsbijstand voor nabestaanden als zij een geschil hebben met een derde dat te maken heeft met het overlijden. Meestal is er ook een vrij te besteden bedrag om bijvoorbeeld kosten van de bloemen, catering en een herdenkingsmonument te betalen.

Je bent niet altijd verplicht te kiezen voor de uitvaartonderneming die de verzekeringsmaatschappij aanwijst of dezelfde naam draagt. Soms wel, zoals bijvoorbeeld bij Monuta en Dela. Informeer bij je verzekeraar hoe de dekking in elkaar zit, welk bedrag zij uit zullen keren en hoe je moet handelen na het overlijden. Als RegisterExecuteur kan ik je hierbij helpen.

En als er geen uitvaartverzekering is?

De meeste uitvaartleiders kunnen binnen 24 uur na het eerste contact een helder inzicht geven van de te verwachten kosten van de uitvaart. Hierbij wordt rekening gehouden met het beschikbare budget is. Iedere uitvaart is maatwerk en de prijs is daarmee afhankelijk van de wensen. De kosten van de uitvaart zijn kosten van de nalatenschap. Dat betekent dat deze kosten worden betaald uit het vermogen van de overledene voordat deze wordt verdeeld over de erfgenamen.

Is er een oude uitvaartverzekering

Heb je een hele oude uitvaartpolis gevonden van een verzekeraar die niet meer bestaat omdat ze zijn overgenomen door een andere verzekeraar? Neem dan contact de Informatiedesk van de Nederlandse Bank. Zij kunnen je vertellen wie de rechtsopvolger van de oude verzekeraar is. Het gaat vaak om een polissen waarop een laag bedrag verzekerd is. Belangrijk om te weten:

  • De polis blijft altijd waarde behouden
  • De verzekeraar van de oude polis meestal nog te achterhalen

De Informatiedesk is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 09.00 uur tot 17.00 uur. Telefoon 0800 – 020 1068 (gratis). Je kunt ook eerste kijken op de website van de toezichthouder.

As van een overledene, wat kunnen we daarmee doen?

Nabestaanden mogen zelf bepalen wat er met de as gebeurt na een crematie. Misschien heeft de overledene ook wensen over de asbestemming gedeeld. Mondeling of in zijn of haar wilsbeschikking. Je kunt as bijvoorbeeld (laten) verstrooien. De as kan ook in een urn worden bewaard zodat je die later kunt verstrooien. De as wordt ook wel eens bewaard in een speciaal sieraad. En weet je niet precies wat je met de as wil doen? n alle rust kun je hierover nadenken. Met de uitvaartleider spreek je af dat zij de as bewaren voor een bepaalde periode.

Neem de tijd voor het maken van een keuze. Het crematorium is (wettelijk) verplicht as 30 dagen te bewaren. Daarna wordt het vrijgegeven in een zogenaamde asbus. De uitvaartonderneming zorgt er vaak voor dat de asbus naar hun kantoor komt en bewaren die kosteloos. Net zolang totdat je hiervoor een bestemming hebt.

columbarium asmuur uitvaart

Columbarium, asmuur

Er zijn legio mogelijkheden. Je mag de asbus begraven in speciale urnengraven, maar dat kan ook in een bestaand (familie)graf. Daarnaast bieden veel begraafplaatsen de mogelijkheid om de asbus in een columbarium te plaatsen, ook wel een urnenmuur genoemd. Je kunt een deel van de as in een schilderij laten verwerken of gebruiken in een tatoeage. Of een plant of boom laten groeien vanuit de as. Bespreek de wensen met de uitvaartleider. Hij of zijn informeert je over de mogelijkheden.

Welke vraag over een uitvaart heb ik nog niet beantwoord?

Laat hieronder je reactie achter. Dan beantwoorden we je vraag. Wil je onze checklist uitvaart ontvangen? Neem dan contact op.

Financieel adviseur en financieel planner, wat is het verschil?

Er is een groot verschil tussen de dienstverlening van een financieel adviseur en die van een financieel planner. De termen worden regelmatig en ten onrechte door elkaar gebruikt. Dat zal ook niet veranderen. Het vak financiële planning is volop in ontwikkeling. Maar als je het verschil goed voor ogen hebt, kun je een bewuste keuze maken met wie je samenwerkt. Daarom zal ik je in dit blog meenemen in het verschil tussen een financieel adviseur en een financieel planner.

Ik ben financieel planner

Als iemand me vraagt wat ik doe, zeg ik meestal dat ik financieel planner ben. Als ik me bijzonder zelfvoldaan voel, voeg ik daaraan life planner toe en dan wordt het financial life planner. Deze termen zijn nog weinig bekend in Nederland en dan volgt vaak een interessant gesprek. Er zijn twee redenen waarom ik zeg dat ik financieel planner ben in plaats van een financieel adviseur:

  • Het verlengt het gesprek omdat veel mensen geen idee hebben wat een financieel planner doet of wat financiële planning is.
  • Veel mensen deinzen terug van financieel adviseurs uit angst dat ze weer een financieel product wordt verkocht. Zijn ze specifiek op zoek naar financieel advies, bijvoorbeeld voor het afsluiten van een hypotheek, dan geldt dat natuurlijk in mindere mate.

Maar denk je dat het verschil alleen semantiek is, of staat hier iets belangrijkers op het spel? Ik neem je graag mee in het antwoord.

Financieel advies gaat over het oplossen van problemen

Als ik voor de eerste keer een nieuwe klant spreek, vraag ik meestal of ze eerder met een financieel adviseur hebben samengewerkt. En als dat het geval is, wat hun ervaring was. Ik hoor vaak dat ze jaren niets hebben gehoord na het afsluiten van die pensioenverzekering, hypotheek, arbeidsongeschiktheidsverzekering of verzekeringspakket.

Veel financieel adviseurs beginnen met een vragenlijstje, waarin ze heel feitelijk te werken gaan. Welke verzekeringen heb je, hoe ziet je beleggingsportefeuille eruit, welke inkomsten en uitgaven zijn er enzovoort. Dat is wat mij betreft beginnen aan het eind. Laten we eerst eens kijken waar je vandaag staat, en dan niet alleen financieel gezien. We kijken eerst naar wat je belangrijk vindt. Wat zijn je prioriteiten in het leven? En van welke toekomstvisie word je enthousiast. Dat is het fundament voordat we ook maar kunnen beginnen met het geven van aanbevelingen.

Het probleem met traditioneel financieel advies is dat het meer het vinden van financiële gaten is, dan uitvinden wat voor jou belangrijk is, hoe je aankijkt tegen geld en op welke manier je geld het best kunt inzetten in jouw leven. Het doel bij traditioneel financieel advies is meer om uit te vinden wat je als klant nog niet hebt, zodat er weer een financieel product kan worden toegevoegd aan je financiële schoenendoos. En dat is het.

De belangrijkste reden is natuurlijk dat financieel adviseurs worden betaald door het verkopen van financiële producten. Vroeger zag je dat niet en leek financieel advies gratis doordat verzekeraars en banken provisie betaalden aan de financieel adviseur. Sinds 1 januari 2013 is provisie afgeschaft voor de meeste financiële producten en wordt een vergoeding tussen klant en financieel adviseur overeengekomen.

Financieel advies is daarmee steeds transactiegericht van aard. Een klant komt bij de financieel adviseur met een specifieke vraag of wil iets oplossen. Vragen zoals: zal ik inleggen op mijn lijfrenterekening voor pensioenopbouw? Of: ik wil mijn hypotheek verhogen en heb daardoor een hogere overlijdensrisicoverzekering nodig. Welke kan ik het beste afsluiten?

Een financieel adviseur lost dat soort vragen op met een financieel product. De klant gaat tevreden naar huis, aangezien zijn probleem is opgelost. Financiële producten zijn nog steeds belangrijk, want het zijn bouwstenen die we gebruiken in een financieel plan. Maar ze zijn beslist niet het meest belangrijke deel daarvan, laat staan dat we daarmee beginnen. Financiële producten bieden dekking voor een specifiek risico of dragen bij aan het bereiken van je doelstellingen. Daarmee draagt een financieel product bij aan een oplossing en is het nooit een vertrekpunt.

Financiële planning gaat over ervaringen van klanten om een goed geleefd leven te bereiken

Ook bij mij komen veel klanten aan tafel als ze een specifieke vraag hebben of iets van financiële aard willen oplossen. Maar ik weet dat er vaak veel meer te doen is dan dat. Uit ervaring weet ik dat mensen over het algemeen een schoenendoos vol financiële producten hebben verzameld gedurende hun leven waarin weinig samenhang zit. Vaak is het een onsamenhangend geheel dat niet op elkaar is afgestemd. Veel klanten hebben nog nooit een totaal en alles omvattende benadering ten aanzien van hun leven en financiën ervaren.

Financiële planning gaat veel verder financiële producten. Het is in het belang van onze klanten nodig om samen te kijken wat nu de echte, vaak dieper gelegen vraag is. Uiteraard is dit meer relevant voor degenen die wat vermogen hebben opgebouwd en zich kunnen veroorloven om keuzes te maken hoe ze hun leven willen leven. Om Socrates maar eens aan te halen, de onderliggende vraag is vaak: “Wat is een goed geleefd leven?”. De meeste mensen krijgen in financiële termen geen kans om zich met deze vraag bezig te houden.” Financiële planning is ook voor degenen die de potentie hebben om vermogen op te bouwen, zelfs als je aan het begin hiervan staat. Het is dus zeker niet alleen voor degenen die al vermogend zijn.

Een goed geleefd leven is misschien een beladen passage. Maar het is duidelijk om te benadrukken dat financiële planning over het leven gaat en primair niet over geld. Geld is een middel om te leven zoals je dat wil (be)leven. Wat jouw definitie daarvan ook is. Rijkdom ervaren gaat bijna nooit over geld. Het zijn de ervaringen die het meest waardevol zijn.

Financiële planning vraagt andere kwalificaties dan die van een financieel adviseur die transactiegericht werkt. Een financieel planner moet vaardigheden beschikken om dwarsverbanden te zien tussen verschillende onderwerpen. Maar ook empathisch luisteren is een van de kernvaardigheden zodat je als gesprekspartner je gehoord voelt. Voor het financiële deel kijkt de financieel planner veel meer naar details en wordt ook naar de ‘zachte’ feiten gekeken. Het gaat veel meer over de mens dan over het geld of ander vermogen dat hij of zij bezit. Natuurlijk zijn de ‘harde’ feiten en bestaande financiële producten relevant, maar dat zit veel meer aan de zijlijn.

Financieel advies is transactiegericht, financiële planning is een doorlopende activiteit

Per definitie kan financiële planning niet een eenmalige activiteit zijn. Je hebt een life plan gemaakt waarin je gekeken hebt naar de prioriteiten en je doelstellingen. Je financieel plan is opgesteld en de acties die daaruit voortvloeien zijn uitgevoerd. Het leven is (gelukkig) niet te voorspellen. We komen in ons leven allerlei dingen tegen die niet in de originele blueprint zijn opgenomen. Een financieel planner heeft regelmatig besprekingen met haar klanten. Niet alleen om het rendement op de beleggingen te bespreken, maar vooral om te bespreken wat klanten de laatste tijd hebben meegemaakt in hun leven om te signaleren welke gebeurtenissen zouden kunnen leiden tot een aanpassing in hun financiële planning. Het is helemaal niet ongewoon dat tijdens onze bijeenkomst van een uur het slechts 10 minuten over geld gaat…….

Samenvattend, financiële planning gaat over het helpen van klanten om hun financiën te organiseren zodat ze in staat zijn om te leven zoals ze dat het liefst willen. Ze hebben genoeg geld op geplande en ongeplande momenten. Samen houden we voortdurend vinger aan de pols. Je kunt erop vertrouwen als er iets relevants gebeurt op financieel gebied, dat je financieel planner je daarop attent maakt zodat kan worden bijgestuurd.

Niet iedereen die zich financieel planner noemt, is een financieel planner

Nu de voordelen van financiële planning langzaam maar zeker meer bekend worden, is het meer gewoon voor financieel adviseurs om zich financieel planner te noemen. Financieel planner is geen beschermde titel. Zelf als het een beetje misleidend is, is er niemand die zich daarover bekommert.

Daarom is het belangrijk om te weten dat niet iedereen die zegt financieel planner te zijn, dat ook daadwerkelijk is. Zoek maar eens op Google naar de term financieel planner of financiële planning. Kijk dan eens hoeveel verschillende soorten dienstverlening je ziet. De meeste zoekresultaten leveren helaas nog steeds adviseurs op die met name financiële producten verkopen.

Een goede financieel planner heeft maar een belang, namelijk jouw belang. Het is een adviseur die naast je staat en kritisch kijkt of wat je andere adviseurs aanreiken in jouw belang is. Dat geldt voor adviezen van je accountant, belastingadviseur, hypotheekadviseur, pensioenadviseur en alle andere dienstverleners die je gespecialiseerd advies geven. Alleen je financieel planner heeft overzicht over het totaal en alles hangt met elkaar samen. Je financieel planner verkoopt over het algemeen geen financiële producten. Kijk goed naar de adviseur die tegenover je zit. Ze zijn vast en zeker competent en hebben goede bedoelingen, maar misschien presenteren ze zich als financieel planner, terwijl ze dat niet zijn.

Samenvattend

We hebben gekeken naar het verschil tussen financieel advies (transactiegericht, eenmalig om iets op te lossen) en financiële planning (gericht op lange termijn, gefocust op het leven en een totaalbenadering). We hebben gekeken naar de veranderingen in financieel advies, maar er zijn mensen die verwarring veroorzaken door zichzelf een titel te geven die ze niet werkelijk zijn.

Moet je je daar iets van aantrekken? Ik denk het wel, omdat het jouw toekomstige welvaart is dat op het spel kan staan. Kies vooral het soort advies dat bij je past. Kies je voor een totaal benadering of voor een transactiegericht advies?

Wat heb je nodig? Een financieel adviseur of financieel planner?

Veel financieel planners in mijn wereld zijn ervan overtuigd dat je geen financieel advies kunt geven zonder een goede financiële planning. Ik denk dat dit een zelf bedienende vereenvoudiging is. Ik geef toe dat er meer kans is op fouten, als de nadruk op het product ligt in plaats van op de toekomstplannen die je hebt en geld gebruikt voor de prioriteiten in je leven. Maar dat is niet noodzakelijkerwijs het geval.

Veel financieel planners, waaronder ikzelf, vinden dat het advies van verzekeringsadviseurs in het verleden niet altijd gegeven vanuit het belang van de klant. Provisie gaf verkeerde prikkels. Maar als een jong gezin een verzekeringskantoor binnenstapt en bijvoorbeeld naar buiten komt met een overlijdensrisicoverzekering, dan is dat vaak een fatsoenlijke uitkomst. Zeker beter dan als ze er nooit waren binnengelopen. De kans is groot dat er geen financiële plan is opgesteld, maar er is wel een urgent probleem opgelost en dat is een goede zaak.

En hoe zit het bij jou? Is het nodig om een enkel probleem op te lossen of heb je voordeel bij om een bredere kijk op je financiële gezondheid en toekomst?

Zoals ik eerder zei, de meeste mensen melden zich bij een financieel adviseur met een enkele vraag. Maar een goede adviseur is in staat een beetje dieper te graven om daadwerkelijke onderliggende vragen te vinden. Dus je mag denken dat je een probleem hebt die een adviseur voor je kan oplossen, maar je doet er goed aan eens het gesprek met een financieel planner aan te gaan om zeker te weten dat je niets mist dat belangrijk is in jouw leven.

Er is een klein risico dat je een factuur ontvangt voor dienstverlening die je niet nodig hebt. Een betrouwbare financieel adviseur of financieel planner is snel in staat om te onderkennen of je de service die ze bieden nodig hebt. Ik heb wel eens een telefoongesprek van een kwartier gevoerd om tot de conclusie te komen dat de potentiële klant mij niet nodig heeft. Natuurlijk kan ik gaan voor een quick-win, maar dat is het niet waard. Ik ben meer geïnteresseerd in een langtermijnrelatie met mijn klanten die ook anderen met veel plezier weer doorverwijzen.

Vind de juiste financieel adviseur

Zelfs als het nodig is om een financieel planner te vinden die met je praat en er financieel adviseurs zijn die zich ten onrechte presenteren als financieel planner, hoe vind je degene die jouw vertrouwen waard is en je verder helpt? Helaas is dit niet altijd even gemakkelijk. Maar de volgende punten geven je wellicht richting. Het maakt natuurlijk niet uit of iemand zich een financieel adviseur of een financieel planner noemt.

  • Vraag bekenden om een aanbeveling en vraag dan vooral welk resultaat zij hebben gekregen.
  • Ga in gesprek met twee of drieadviseurs. Bij de meeste adviseurs is een eerste gesprek voor hun rekening. Zij investeren graag om je te leren kennen en om te zien of een samenwerking voor beiden voordeel oplevert.
  • Stel goede vragen, ook over de dienstverlening. De beste adviseurs hebben korte en ongecompliceerde antwoorden op vragen zoals: hoeveel kost het? Hoe lever je wat je belooft? Met welk soort klanten werk je het best samen? Waarom zijn wij een goede match? Wat krijg ik precies voor de vergoeding die ik betaal? Hoe ziet het proces eruit als we gaan samenwerken?
  • Ga af op je goede gevoel. Meestal is dat een hele goede indicatie.
  • Zet geen druk op het proces om een goede financieel planner te vinden. Het kan letterlijk je financiële toekomst maken of breken.

Als je jouw financieel adviseur hebt gevonden, ga ervoor!

Of je nu met een financieel planner werkt of eenmalig financieel advies krijgt van een financieel adviseur, beide zijn prima. Wat je moet doen om het meeste uit je ervaring te halen, is volledig open gesprekken voeren met de financieel adviseur of financieel planner. Beantwoord al hun vragen en stel ze zelf ook. Als je het gevoel krijgt dat je financieel adviseur aan het ploeteren is, niet voldoende diepgang heeft of je te snel naar een financieel product stuurt, kun je gewoon weglopen.

Probeer en niet te waakzaam te zijn. Ja, in het verleden zijn veel mensen verleid om ondeugdelijke producten te kopen van gewetenloze adviseurs voor wie met name de provisie telt. Ik vraag je niet om je gezond verstand te parkeren. Gebruik het en geef jezelf bloot. Je haalt er het meeste uit als je er volledig voor gaat en er energie in stopt. En als ik klink als een schooljuf, prima hoor.

Samenvattend

Ik geloof dat iedereen voordeel ervaart van financiële planning, maar niet iedereen is bereid of in staat ervoor te betalen. Of om energie te steken in dit waardevolle proces. Ik geloof ook dat goede financiële planning, het liefst financial life planning, zich in een veelvoud terugbetaalt, hoewel dat tijd kan kosten. Ga jij het gesprek aan met een financieel adviseur of met een financieel planner?